Stikstofgefoelige natuergebieten
Yn Fryslân binne 12 stikstofgefoelige Natura 2000-gebieten. Dit binne natuergebieten mei stikstofgefoelige habitattypen en leefgebieten foar soarten. In gebiet is stikstofgefoelich, as der habitattypen of leefgebieten foarkomme, dy't in grinswearde (Krityske Deposysjewearde; KDW) hawwe fan minder as 2400 mol/hektare/jier. 2400 mol is sa'n 30 kilogram stikstof. Wannear't in KDW fan in habitattype oerskreaun wurdt, dan is de kâns grut dat de natuerkwaliteit efterút giet troch ferriking en fersining mei dy stikstof. Dat is yn in soad fan de 12 stikstofgefoelige Natura 2000-gebieten yn mear of mindere mate it gefal.
De Fryske Oanpak Stikstofreduksje en Natuerherstel is der oprjochte om de fergunningferliening wer los te lûken. Dêr is it ophâlden fan minder wurden en werstellen fan de optreden minder wurden yn dy gebieten foar nedich.
Yn 2023 binne foar de 12 Natura 2000-gebieten Natuerdoelanalyzes (NDA ’s) opsteld. Hjiryn stiet beskreaun yn hoefier't de natuerdoelen helle wurde. Dizze dokuminten steane ûnderoan dizze side neamd en binne hjirûnder te downloaden. De natuerdoelanalyzes foar it Drents-Friese Wold & Leggelderveld en it Fochtelerfean binne te finen op de webside fan provinsje Drinte.
Neist it oardiel oer it al of net heljen fan de doelstellings, binne yn de NDA’s ek de drukfaktoaren beneamd dy't it beheljen fan de doelstellingen dreger meitsje. De meast foarkommende printfaktoaren binne de stikstofdeposysje, ferdrûging, fersnipperingen en ynvasive eksoaten. Dit freget om ekstra maatregels.
Foar it nedige ekstra natuerbehear en- werstel yn dizze Natura 2000-gebieten en it ferleegjen fan de drukfaktoaren, is dus de Fryske Oanpak Stikstofreduksje en Natuerferbettering opsteld. Dat is koartlyn yn it kolleezje fan DS fêststeld en wurdt op 15 april oan Provinsjale Steaten foar in earste lêzing foarlein.
De Fryske Oanpak moat op 'en doer it figearjende belied, it Fryske Utfieringsprogramma Stikstof (UPS), ferfange. De Fryske oanpak hat 4 spoaren, rjochte op de reduksje fan stikstofemisjes en ekstra maatregels yn en om de Natura2000-gebieten hinne.
Binnen de Natura 2000-gebieten wurdt ynset op in yntinsivearring fan it behear en wêr mooglik natuerherstel, om de kwaliteit fan de natuer te behâlden en te werstellen. Dêrneist is troch de NDA’s dúdlik wurden dat net allinnich de stikstof in drukfaktor is, ek ferdrûging, fersnipeling en ynvasive eksoaten binne drukfaktoaren, dy't bepalend binne foar de natuerkwaliteit yn de gebieten. Dizze drukfaktoaren moatte meastentiids yn de omjouwing om de natuergebieten hinne oanpakt wurde.
Yn de Fryske Oanpak wurdt neist de ekstra maatregels yn de gebieten ek in Gebietsrjochte Aanpak (GGA) foarsteld om de Natura 2000-gebieten hinne, om bygelyks de ferdrûging of fersnipeling te ferminderjen.
De útwurking nei konkrete natuerwerstelmaatregels yn en bûten de Natura 2000-gebieten moat noch plakfine. Dat sil barre yn it noch op te stellen Utfieringsprogramma Stikstofreduksje en Natuerherstel. Dêrfoar sil ek ekstra budzjet fan it Ryk nedich wêze.