Gebietsûntwikkeling Beekdal Linde
Wermeandering fan de Lende klear! De beek krôlet wer as fanâlds
Provinsje Fryslân wurket gear mei alle gebietspartners oan de realisaasje fan it Natuernetwurk Nederlân en maatregels foar de Kaderrichtlijn Water. Yn de ôfrûne jierren binne ferskate dielgebieten ynrjochte. Yn novimber 2024 wie de feestlike starthanneling fan it dielprojekt Hermeandering van De Lende. No, nei twa jier yntinsyf gearwurkje, is it dielprojekt klear. In wichtige stap yn de gebietsûntwikkeling. De beek hat tusken de Noordwooldervaort en de A32 har karakteristike kronkels weromkrigen en meanderet as fanâlds troch it lânskip fan de beekdelling.
Wêr dogge wy it ek alwer foar?
Wy frisse jo ûnthâld graach efkes op. Yn `e mande mei Wetterskip Fryslân wurkje wy oan it ynrjochtsjen fan it Natuurnetwerk Nederland (NNN) en it útfieren fan maatregels foar de kaderrjochtline wetter (KRW). Sûnt 2006 wurkje wy rûn De Lende oan it fersterkjen fan de beekdelling op it mêd fan natuer, wetter, lânbou en rekreaasje. It dielprojekt Hermeandering van De Lende sette yn novimber 2024 útein. It bestie benammen út it (wer)graven fan acht meanders (oarspronklike kronkels) mei natuerfreonlike wâlen en it graven fan in tal petgatten, ek wol trekgatten neamd. De natuer krijt hjirtroch bettere omstannichheden om him te ûntwikkeljen en it wetter is skjinner en sûner.
Wat is der allegearre berikt ôfrûne twa jier
De ôfrûne twa jier is der in soad feroare yn it gebiet. Wat hawwe wy allegearre oanlein en ferbettere?
- Acht meanders makke.
- Trije petgatten oanlein.
- Twa fytsbrêgen pleatst.
- In kanosteger oanlein.
Foto 1: In meander (kronkel). Foto 2: In petgat. Foto 3: Pleatsing fan in fytsbrêge.
Wurkje yn besteand natuergebiet freget om soarchfâldich gearwurkjen
Der lei in plan dêr't al mei in soad saken rekken hâlden wie. Mar de natuer en de praktyk binne soms wjerbarstich. Troch nau gear te wurkjen, kennis te dielen en mei grutte regelmaat it fjild yn te lûken, kamen de gearwurkingspartijen ta soms ynnovative oplossingen en is de put soarchfâldich klear en binne de resultaten dúdlik sichtber.
Wurkje yn in besteand natuergebiet freget om in soarchfâldige wurkwize dy't de natuer sa min mooglik fersteurd. Sa binne de wurksumheden útfierd ûnder begelieding fan in ekolooch en tegearre mei de terreineigener It Fryske Gea. De oannimmer, ekolooch en de terreinbehearder stimden wykliks ôf. Yn it briedseizoen binne der bygelyks allinnich wurksumheden dien dy't net fersteurend wurken op de fûgels en oare bisten. En ek it ôffieren fan de frijkommen grûn gie fia in buizestelsel, yn stee fan mei de boat of frachtwein. Dit hat it tal ferfiersbewegings yn it gebiet bot fermindere en derfoar soarge dat de fersteuring effekt hie op in lytser gebiet.
Herstellend fermogen fan de natuer
Lange tiid like it gebiet krekt in soarte fan moannelânskip. Swarte bulten grûn bepaalden it byld. Dat makke it somtiden bêst dreech foar omwenners of rekreanten om harren yn te bylden dat it beeksysteem him yn de kommende jierren wer werstelt. Dochs is dat ús ûnderfining. Spoaren fan de útfiering ferdwine en de oarspronklike natuer nimt it wer oer. Har fearkrêft is no al dúdlik te sjen.
Foto 1: 'It moannelânskip'. Foto 2: De fearkrêft fan de natuer.
Wêr wurkje we de kommende tiid oan?
Yn 2025 is de 6e útfieringsmodule foar de gebietsûntwikkeling Beekdal Linde fêststeld troch de provinsje en Wetterskip Fryslân. It plan bestiet út fiif dielprojekten. Nei it fêststellen binne wy fuortdaliks úteinset mei it útfieren fan trije dielprojekten. Der binne natuerfreonlike wâlskanten oanlein en trije meanders binne meistreamend makke.
It útfieringsplan omfettet:
- 17 hektare nije natuer (NNN)
- Sa'n 700 meter meistreamende meanders (KRW)
- Trije ferbettere fiskpassaazjes (KRW)
Wolle jo ek it lêste nijs ûntfange?
Wy hâlde jo graach op 'e hichte fan de ûntwikkelingen en it lêste nijs. Jo kinne jo ynskriuwe foar ús digitale nijsbrief fia de blauwe knop.
Hokker dielprojekten binne klear?
Yn de ôfrûne jierren binne de ûndersteande dielprojekten ôfrûne. Wat is dêr allegearre ynrjochte en ferbettere?
- Gebiet Ter Schure: Leit tusken it natuerreservaat De Lendevallei en polder Scheltinga. Fanâlds wie dit turfgebiet en dêrnei waard it lânbougrûn. Troch it iten yn 'e grûn te ferminderjen en in sleat te dimpen sadat wetter langer fêstholden wurdt, groeit der no unike natuer. Lykas krûd- en faunaryk greidlân, fochtich healân en heide.
- In stik natuergrûn by De Hoeve: Hjir is in blommeryk lânskip ûntstien, troch it werombringen fan twa âlde beekkronkels. De histoarje is nij libben ynblaasd mei it werstellen fan seis petgatten en tuskenlizzende lisikkers. Op de lisikkers lei fanâlds turf te drûgjen. Sleatten binne ferondjipt, wâlkanten breder makke, greppels útgroeven en agraryske perselen ferbettere. Der is mear krûd- en faunaryk gerslân.
- Fytspaad De Hoeve en mear: Yn 2021 is it fytspaad lâns De Lende tusken de Vinkegavaartweg by De Hoeve en de Domeinenwei by De Blesse oanpast. Westlik fan de Wetering rint it fytspaad troch it natuergebiet fan It Fryske Gea, mei as doel om de natuer- en lânskipsbelibbing fan fytsers te fersterkjen. Tagelyk binne op trije plakken âlde meanders (beekkronkels) fan De Lende op 'e nij werombrocht. De beek en it fytspaad slingerje no tegearre troch it lânskip. It grutste part is ynrjochte as natuergebiet en stiet yn iepen ferbining mei de beek. Hjirtroch kin mear wetter op it lân rinne, dêr't ferskate planten en bisten fan profitearje.
- Polder IJkenverlaat: Der is in meander (kronkeling) oan de noardkant fan De Lende makke, mei in natuerfreonlike wâlskant lâns de middensleat. In kantelstuw helpt om it wetterpeil te regeljen. Omdat in keardaam in barriêre is foar fisken, is der in fiskpassaazje makke. Dy helpt de fisken om it wetterpeilferskil te oerbrêgjen en tsjin de stream yn te swimmen. En jo kinne de fisken dêrtroch ek noch goed besjen.
- De Stuttebosch: Is it gebiet by de ‘Bekhofskaansk’, eastlik fan Aldeberkeap. It parkearplak is ferpleatst wêrtroch it kuierpaad no troch de bosk, oer de skâns rjochting de Lende rint. Folgje jo it paad dan komme jo by de keardaam mei in v-foarmige bekkentrep fiskpassaazje. It lêste part fan it fytspaad rjochting de Bekhof, is ferhurde en de berikberens fan de kuierpaden en perselen is ferbettere. By de skâns wurde noch twa ynformaasjebuorden pleatst, mei nijsgjirrichheden oer it gebiet.
Underdiel fan it Natuurnetwerk Nederland
It plan om de Beekdal fan De Lende te fersterkjen komt net samar út de loft fallen. Yn Nederlân fine wy natuerûntwikkeling hieltyd wichtiger. Sûnt 2014 binne alle provinsjes ferantwurdlik foar de fierdere ûntwikkeling fan it Natuurnetwerk Nederland. Dit is in netwurk fan natuergebieten dy't al ynrjochte binne of noch ynrjochte wurde moatte. Yn Fryslân drage wy hjir ek oan by en de gebietsûntwikkeling Beekdal Linde is dêr ûnderdiel fan.
Besteande natuergebieten wurde op dy wize mei-inoar ferbûn. Sa ûntstiet in sterk netwurk wier:
- Bistesoarten maklik fan it iene nei it oare gebiet kinne gean.
- De plantesoarten better groeie en bloeie. Planten dy't der fanâlds wiene, komme faak sels werom yn in gebiet.
- It oerflakte- en grûnwetter skjin en ekologysk sûn is.
De gebietskommisje
By it meitsjen fan plannen foar in gebiet kinne wy net sûnder in gebietskommisje. De Gebietskommisje Beekdal Linde wurket yn opdracht fan de provinsje Fryslân en yn `e mande mei de streek, oan dit gebietsûntwikkelingsprojekt. De kommisje bestiet út fertsjintwurdigers fan natuer - en miljeuorganisaasjes, LTO Noard en de Feriening lytse doarpen. Oare wichtige gearwurkingspartners binne Wetterskip Fryslân, It Fryske Gea, Steatsboskbehear en gemeente Weststellingwerf. By it meitsjen fan de plannen sjogge wy hieltyd mei-inoar nei de histoarje fan it gebiet en wat it gebiet nedich hat of brûke kin op it mêd fan natuer, wetter, lânbou, lânskip en rekreaasje.
De ‘Hermeandering van de Lende’ yn it nijs
Dit projekt wurdt meifinansierd troch:
