Evelien Karrenbelt promoot feilich fytse (oant dy hûndertste!)
Nederlân is ûnbetwist it nûmer ien fytslân fan de wrâld. Der binne mear fytsen as ynwenners yn ús lân en wy lizze yn trochsneed hast tûzen kilometer yn it jier ôf. Dochs komme fytshelms amper yn it strjitbyld foar: mar twa oant trije persint fan'e fytsers draacht in helm. Allinnich mei-inoar kinne wy dit persintaazje fergrutsje, om it letsel by ûngemakken te ferminderjen. Ferskate partijen sette har hjirfoar yn, en fertsjinje dêrom in plakje yn ‘ de spotlight ’. Sa ek Evelien Karrenbelt: projektlieder by it Regionaal Orgaan verkeersveiligheid Fryslân (ROF) en kertiermakker fan it projekt Doortrappen. Hoe draacht hja by oan dizze missy? En hokker ûntwikkelings sjocht se om it dragen fan in fytshelm hinne?
Wat is it ROF en hokker rol hasto dêr yn?
“Ferkearsfeiligens falt yn Fryslân ûnder de ferantwurdlikheid fan it Regionaal Orgaan verkeersveiligheid Fryslân (ROF). Dit is in ûnôfhinklik oerlisplatfoarm fan organisaasjes dy't harren ynsette foar it ferheegjen fan de ferkearsfeiligens. Us missy is it befoarderjen fan de ferkearsfeiligens yn Fryslân. Dit dogge wy ûnder oare út it programma Doortrappen wei, dat him spesifyk rjochtet op de fytsfeiligens fan âlderen. As kertiermakker haw ik in oanjaachfunksje: ik soargje derfoar dat de ferskate partijen – lykas gemeenten, buertsportcoaches en fytsdosinten – byinoar komme om kennis te dielen, ideeën út te wikseljen en dêrnei yn aksje te kommen. ”
Hoe en wannear is Doortrappen ta stân kaam?
“Trochtraapje is in inisjatyf fan it ministearje fan Ynfrastruktuer en Wettersteat. Fjouwer jier lyn is it programma úteinset, mei as doel derfoar te soargjen dat âlderen sa lang mooglik feilich en fit fytsen bliuwe. Mei troch fytsen bliuwe âlderen nammentlik langer sûn, sosjaal en selsredsum. Sy fytse graach en wolle graach fytsen bliuwe, mar se binne ek kwetsber yn it ferkear. Dêrom is Doortrappen yn it libben roppen.”
“We jouwe foarljochting en biede help, mar dan net op in betuttele wize, want dêr hâldt gjinien fan.”
Op hokker wize draacht Doortrappen by oan de fytsfeiligens fan âlderen?
“Doortrappen Fryslân helpt dy om sa lang mooglik mei wille en feilich fytsen bliuwe te kinnen. Yn alle 18 Fryske gemeenten organisearje wy aardige aktiviteiten, dêr't fytsfeiligens in wichtich tema by is. Foarbylden hjirfan binne de Fiets Totaal Doortrap Dag en de Driewielfiets-ontdekdag. By de Doortrap Dag fytse je in moaie rûte en leare je mear oer feilich fytse en mei de Driewielfiets-ûntdekdei kinst in proefritsje meitsje op in trijetsjilfyts. Dêrneist is der de fytsspegelaksje, dêr't wy âlderen by ynformearje oer it gemak fan fytsspegels.
Ek sette we fytsgroepkes op en sette we moaie fytsrûtes út, dy't we Doortraproutes neame. De rûtes binne spesjaal geskikt foar âlderein. Sy kinne hjir - oan de hân fan in stimpelkaart - sels in beleanning mei fertsjinje, lykas in bidon, mûtse of shirt. Yntusken motivearje we âlderen om foaral ek sels maatregels te nimmen om feilich fytsen te bliuwen. Tink dêrby oan in fyts mei in lege ynstap, in trijetsjilfyts of it brûken fan in fytsspegel of in helm. We jouwe foarljochting en biede help, mar dan net op in betutele wize, want dêr hâldt gjinien fan. Yn stee dêrfan rjochtsje we ús op it ynformearjen oer risiko's en it jaan fan praktyske tips oer bygelyks it op- en ôfstappen De kar litte we by de minsken sels, want fytse draait om wille en dat wolle we graach sa hâlde. "
Wat binne de reaksjes op Doortrappen?
"Minsken reagearje hiel entûsjast. Se jouwe bygelyks oan dat se bliid binne mei harren nije fytsgroep en dat se it noflik fine om op in leechdrompelige wize yn de kunde te kommen mei in fytsspegel of trijetsjilfyts. Ek de Doortraproutes falle yn de smaak: der binne al in soad rûteboekjes opfrege fia ús webside. Minsken fiele harren feiliger op de Doortraproutes en ik merk dat it goed is dat we yn petear gean oer it ûnderwerp fytsfeiligens, omdat we hjirmei soargje foar feroaring. Sa giet ien dy't al in skoft net fytsen hie dochs wer op ' en paad mei in trijetsjilfyts en kieze oaren foar in fytsspegel, sadat se net achterom hoege te sjen."
“De iene is der al oan ta, de oare hat noch wat tiid nedich, mar ik ferwachtsje dat we de kommende jierren hieltyd mear helms yn it strjitbyld sjogge.”
Hoe jouwe jim binnen Doortrappen omtinken oan'e fytshelm?
"Yn 2022 ha we in folder oer de fytshelm makke. Dizze folder wurdt ferspraat fia gemeenten en buertsportcoaches en is ûnder oare útdield oan de dielnimmers fan de Pieter Weening Classic yn Surhústerfean. De fytsdosinten jouwe ek omtinken oan'e fytshelm. Sy beneame de risiko's en beprate werkenbere situaasjes. Elkenien makket wolris in gefaarlike situaasje mei en ast dan dochs falst, kinst mar better in helm drage om dyn harsens te beskermjen."
Hoe reagearje de Doortrappers op de foarljochting oer fytshelms?
“De ien is der no al oan ta, de oar hat noch wat tiid nedich. Dat is altyd sa by feroaring en dat heart by it proses. Yn 2022 organisearre Provinsje Fryslân in aksje wêrby't Friezen fan 55 jier en âlder in fytshelm mei koarting keapje koene. Leden fan de Doortrappen fytsgroep út Camminghabuorren wiene gelyk entûsjast om mei te wurkjen oan de ôftraap fan de koartingsaksje. Se hiene yn harren eigen omjouwing sjoen hoe wichtich in fytshelm wêze kin en wiene dêrtroch ekstra motivearre om tenei sels in fytshelm te dragen. Ik ferwachtsje dat wy de kommende jierren hieltyd mear helms yn it strjitbyld sjogge."
Draachst sels ek in fytshelm?
“Jawis. Ik haw der sels in hoeske by kocht, dat derfoar soarget dat myn hier drûget bliuwt as it reint. In oanrieder, want de measte fytshelms hawwe gatten. Troch it hoeske komst net mei wiete hierren op dyn bestimming oan.”
Wat moat der neffens dy barre om mear Friezen in helm op de fyts drage te litten?
"Der komt hieltyd mear omtinken foar de helm en dat is goed. Fia kampanjes wurde minsken ynformearre en motivearre. De útdaging is om it dragen fan in fytshelm gewoan te meitsjen. Hjir besykje wy by Doortrappen oan by te dragen troch bygelyks foto’s te brûken fan minsken mei in fytshelm. Ast de helm faker sjochst, wurdt it fansels normaler. Neffens my giet it al de goede kant op: ik sjoch hieltyd mear fytshelms yn it strjitbyld."