Stikstof vergunning
Actualiteiten rondom vergunningverlening
Vanuit het Rijk is de ministeriële commissie Economie en Natuurherstel ingesteld onder leiding van de Minister-President. Deze commissie heeft de opdracht om een programma van landelijke maatregelen uit te werken om bredere vergunningverlening weer mogelijk te maken.
Gedeputeerde Staten van Fryslân hebben besloten om naar aanleiding van recente rechterlijke uitspraken rondom stikstof en natuurherstel geen algehele stop op stikstofvergunningen in te voeren. De provincie is bevoegd gezag voor vergunningverlening stikstof en onderzoekt momenteel of en welke maatregelen door de provincie genomen kunnen worden om vergunningverlening weer voor een groter deel mogelijk te maken. De verwachting is dat er in de praktijk weinig vergunningen verleend kunnen worden en dat de vergunningverlening stikstof (net als bij andere provincies) grotendeels stilligt. Echter, op deze wijze spant de provincie Fryslân zich maximaal in om het beperkt aantal vergunningen die mogelijk wél verleend kunnen worden, te verlenen.
Achtergrond rechterlijke uitspraken
Op 18 december 2024 deed de Raad van State uitspraak inzake Rendac en de Amercentrale. Door de uitspraak is intern salderen opnieuw vergunningplichtig en daarbij moet worden getoetst aan additionaliteit. Dit betekent dat stikstofruimte niet ingezet mag worden voor een project zolang dit nodig is voor de natuur. Daardoor zijn de mogelijkheden om intern te salderen heel beperkt geworden.
Uitspraak intern salderen
Op 18 december 2024 deed de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State twee uitspraken in het stikstofdossier. Het betreft een belangrijke wijziging in de jurisprudentie, waarbij intern salderen van stikstofuitstoot vergunningplichtig is geworden en dus zonder vergunning niet meer mogelijk is. De provincie Fryslân verwacht dat de uitspraken van de Raad van State aanzienlijke gevolgen kan hebben voor vergunningverlening voor projecten die stikstofdepositie veroorzaken. De provincie Fryslân wil samen met het Rijk en de andere provincies bekijken wat exact de gevolgen van de uitspraak zijn.
Intern salderen betekent dat je op locatie maatregelen treft die uitstoot verminderen om vervolgens de vrijgekomen ruimte op dezelfde locatie te gebruiken om activiteiten uit te voeren. Indien er sprake is van een project dat betrekking heeft op intern salderen, is er wel een vergunningplicht.
Uitspraak emissiearme stallen
Op 7 september 2022 deed de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State meerdere uitspraken waaruit blijkt dat onzeker is of emissiearme stalsystemen in de praktijk doen wat ze beloven. Provincie Fryslân heeft vergunningverlening voor emissiearme stalsystemen daarom opgeschort.
Aanvullende informatie na update AERIUS (okt-2025)
Naar aanleiding van de laatste update van AERIUS zijn er een aantal zaken gewijzigd. In deze publicatie gaan we in op de wijzigingen die zich hebben voorgedaan in het Natura 2000-gebied ‘IJsselmeer’ en hoe u deze wijzigingen dient te interpreteren bij het doen van stikstofberekeningen in AERIUS.
Vergunningsvrije zone in Provinsje Fryslân
AERIUS rekent stikstofdepositie tot maximaal 25 kilometer vanaf een projectlocatie. Deze afstand is vastgesteld op basis van wetenschappelijk advies en bevestigd in jurisprudentie. Op grotere afstand worden berekeningen te onzeker om nog aan één project toe te rekenen; daarom geldt buiten 25 kilometer uitsluitend generiek stikstofbeleid. Door deze rekenafstand ontstond in het westen van Fryslân een vergunningsvrije zone, omdat binnen 25 kilometer geen stikstofgevoelige habitattypen aanwezig waren.
Aanpassing in AERIUS 2025
In de update van AERIUS Calculator (2025.0.1) zijn nieuwe hexagonen met stikstofgevoelige habitattypen toegevoegd in het IJsselmeer. Het gaat hierbij om hexagonen die in AERIUS zijn aangeduid als H9999:72 (habitattype onbekend/onzeker). Deze zijn voorzien van een KDW van 500 mol/ha/jaar. Hierdoor lijkt de vergunningsvrije zone kleiner te zijn worden en kunnen activiteiten die eerder vergunningsvrij waren op papier toch vergunningplichtig lijken.
Onjuiste KDW in AERIUS voor overbelaste hexagonen in IJsselmeergebied
In de nieuwe habitatkaart voor het IJsselmeer is door Rijkswaterstaat habitattype H9999 gekarteerd op de Makkumer Noordwaard. Bij H9999 rekent AERIUS automatisch met het meest gevoelige habitattype dat in het gebied voor kan komen. Dat is volgens AERIUS habitattype H7140B (overgangs- en trilvenen), echter komt dit habitattype niet voor in de doelstellingen van het IJsselmeer. Voor het IJsselmeer geldt juist het subtype voor afgesloten zeearmen van toepassing, met een hogere KDW. De juiste waarde die moet worden gebruikt is daarom 1.214 mol/ha/jaar, overeenkomend met H7140A. Bij deze KDW is geen sprake van overschrijding, waardoor de hexagonen niet als overbelast moeten worden beschouwd.
Handelswijze hexagonen IJsselmeer
De in AERIUS Calculator getoonde KDW van 500 mol/ha/jr voor de betreffende hexagonen in het IJsselmeer moet worden genegeerd. In plaats daarvan geldt de correcte KDW van 1.214 mol/ha/jaar. Omdat de achtergronddepositie in dit gebied ruim onder deze waarde ligt, zijn de habitattypen op deze hexagonen niet (naderend) overbelast. De berekende deposities zijn daarom niet vergunningplichtig. Deze hexagonen kunnen buiten beschouwing worden gelaten en hoeven niet te worden meegenomen in een voortoets of passende beoordeling. Dit betekent dat de vergunningsvrije zone hetzelfde is gebleven als in bovenstaand kaartje. Als een project uitsluitend stikstofdepositie heeft op deze hexagonen, dan hoeft geen vergunning te worden aangevraagd.
Herstelhexagonen IJsselmeer
Sinds de update zijn er tevens een viertal herstelhexagonen te zien in AERIUS Calculator. Het betreft hier het habitattype H7140A Overgangs- en trilvenen met een KDW van 1214 mol N/ha/jr. Herstelhexagonen zijn als volgt beschreven (Handreiking omgaan met herstelhexagonen met een hersteldoel in AERIUS (BIJ12, oktober 2025):
‘’De hexagonen waarvoor de voortouwnemer heeft beargumenteerd dat daar verdwenen habitat hersteld moet worden zijn, na GS-besluit, aangeleverd aan RIVM. RIVM heeft deze hexagonen als ‘hexagonen met een hersteldoel’ in AERIUS Calculator opgenomen, naast de actuele T1-hexagonen. Deze hexagonen met een hersteldoel vormen een aparte set hexagonen in AERIUS Calculator zodat de depositieberekening voor deze hexagonen met een hersteldoel afzonderlijk in beeld gebracht wordt in de bijlage bij het AERIUS-rapport en user interface.
Als zich in het rekengebied hexagonen met een hersteldoel bevinden, worden deze automatisch in de AERIUS Calculator-berekening meegenomen. De gebruiker hoeft deze functie dus niet zelf aan te zetten. Evenmin is er een mogelijkheid de hexagonen met een hersteldoel bij de berekening buiten beschouwing te laten.’’
Er wordt dus in AERIUS Calculator op alle hexagonen met een hersteldoel getoetst. Als de hexagonen met een hersteldoel niet (naderend) overbelast zijn (achtergronddepositiewaarde is lager dan de KDW van het te herstellen doel) dan kan in de beoordeling geconcludeerd worden dat stikstofdepositie geen belemmering is voor herstel. Dit is het geval voor de vier herstelhexagonen in het IJsselmeer.
Deze bevindingen en publicatie is in samenspraak tussen Provincie, BIJ12 en het Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat (RWS) opgesteld. Het aanpassen van de KDW in AERIUS is helaas niet mogelijk. Bij vragen kunt u contact opnemen met Team Groene Regelgeving via wnb@fryslan.frl.
Het is belangrijk om onze waardevolle en kwetsbare natuurgebieden te beschermen. De omgevingswet garandeert de bescherming van deze gebieden en de in het gebied voorkomende belangrijke soorten. Hierbij moet u bijvoorbeeld denken aan natuurgebieden met bijbehorende soorten die voor Nederland en/of Europa van belangrijke betekenis zijn, zoals de Natura 2000-gebieden.
Als u een activiteit en/of werkzaamheden wilt uitvoeren waardoor mogelijk stikstof terecht komt in een Natura 2000-gebied, heeft u hiervoor een omgevingsvergunning voor een Natura 2000-activiteit nodig.
Voorbeelden
- Bij de aanleg van infrastructuur dient u na te gaan of er sprake is van stikstofdepositie;
- U wilt een nieuwe woning bouwen. Afhankelijk van de grote en de afstand tot de Natura 2000-gebieden kan er sprake zijn van stikstofdepositie;
- Het uitbreiden van een veehouderij kan ook leiden tot meer stikstofneerslag op de omliggende Natura 2000-gebieden.
Extern salderen
Op 30 juni 2023 heeft provincie Fryslân de natuurdoelanalyses voor de stikstofgevoelige Natura 2000-gebieden opgeleverd. Dit zijn analyses waarin staat hoe het met de natuur in de Friese Natura 2000-gebieden gaat. Voor veel van de Natura 2000-gebieden in Fryslân geldt dat verdroging, stikstof en verzuring voor problemen zorgen. De informatie uit de NDA’s wordt meegenomen in de afweging voor het verlenen van een omgevingsvergunning voor de Natura 2000-activiteit. Dit biedt de mogelijkheid om in individuele gevallen een beoordeling te maken over het al dan niet af kunnen geven van een vergunning. Heeft een project met extern salderen een effect op een soort of habitat waarmee het niet goed gaat, dan is vergunningverlening zeer moeilijk.
Beweiden en bemesten
Indien er sprake is van beweiden of bemesten bij u project dient u dit mee te nemen in u aanvraag. Bij de aanvraag moet u aantonen dat de percelen die voor bemesten en beweiden worden gebruikt, sinds 10 juni 1994 landbouwkundig in gebruik zijn (vroegste aanwijsdata van Natura 2000-gebieden). U kunt dit zogenaamde ‘agrarisch landgebruik’ snel en gemakkelijk checken via de tool.
Via de knop ‘handleiding’ (onderaan de webpagina) krijgt u uitleg hoe de tool werkt. U dient het grondgebruik per perceel na te gaan in 1994 en 2021. De kaarten kunt u via de tool opslaan in een PDF en dient u toe te voegen aan uw vergunningaanvraag. Daarnaast dient u in het omgevingsplan en de voorheen geldende bestemmingsplannen na te gaan of ten aanzien van de percelen het beweiden/bemesten sinds 10 juni 1994 niet is ingeperkt. Bestemmingsplannen kunt u opvragen in de gemeente waarin uw percelen zijn gelegen. Deze dient u eveneens met de vergunningsaanvraag mee te sturen. Het huidige omgevingsplan is te raadplegen via het onderdeel ‘Regels op de kaart’ van het Digitaal Stelsel Omgevingswet (DSO).
Omgevingsvergunning nodig?
Een omgevingsvergunning kunt u bij ons aanvragen. Misschien heeft u voor uw project ook andere toestemmingen nodig, bijvoorbeeld een omgevingsvergunning voor een bouwactiviteit of een omgevingsplanactiviteit.
U heeft de mogelijkheid om voor al deze activiteiten in één keer een aanvraag in te dienen. U heeft dan te maken met 1 procedure en u ontvangt dan 1 besluit op uw aanvraag. In dat geval kan het zijn dat de gemeente de aanvraag behandelt, maar wel in afstemming met de provincie.
Online aanvragen
U kunt een aanvraag indienen via het Omgevingsloket van het Digitaal Stelsel Omgevingsrecht (DSO). U kiest dan voor ‘Aanvragen’. In stap 3 zoekt u op ‘Natura’. Vervolgens kunt u kiezen voor ‘Natura 2000-activiteit – Aanvraag vergunning’ De aanvraag wordt door het DSO bij het juiste bevoegd gezag ingediend. Als u alleen een aanvraag indient voor een Natura 2000-activiteit, dan is de provincie bevoegd gezag. Vraag u voor meer activiteiten in één keer omgevingsvergunning aan? Dan kan de gemeente bevoegd gezag zijn.
Voor de vergunningaanvraag is Digi-D of e-herkenning nodig. Lukt het u niet om de aanvraag online af te handelen? Neem dan contact op met 058 - 292 59 25.
Kosten
Op het moment dat u bij de provincie een vergunningsaanvraag indient, bent u de provincie leges verschuldigd. Dit bedrag betaalt u aan de provincie voor het gebruik van onze diensten of producten. De actuele legesbedragen zijn te vinden in de Legesverordening provincie Fryslân.
Helpdesk stikstof en Natura 2000
Heeft u vragen over stikstof, het AERIUS-rekenprogramma, Natura-2000 of vergunningverlening in het algemeen? Dat kunt u terecht bij de Helpdesk Stikstof en Natura 2000 BIJ12. De helpdesk is iedere werkdag van 09.00 tot 12.00 uur telefonisch bereikbaar (085 - 486 25 90). Ook kunt u een mail sturen via de website.
Contact met de provincie
Heeft u vragen over uw eigen vergunning of project? Of heeft u na het doorlezen van de informatie op deze pagina nog andere vragen of onduidelijkheden? Neem dan contact met ons op. Dit kan via wnb@fryslan.frl of telefonisch: 058 - 292 59 25.