Ruimtelijke kwaliteit, Landschap en Cultuurhistorie

De provinciale belangen voor Landschap en Cultuurhistorie zijn beschreven in de Omgevingsvisie “De Romte diele” en de thematische structuurvisie Grutsk op ’e Romte. Voor de uitvoering van de Omgevingsvisie werken we aan een startnotitie voor het Programma Landschap. 

Ontwerp Programma Erfgoed 2025-2028

Op donderdag 23 mei werd het nieuwe Ontwerp Programma Erfgoed 2025 - 2028 gepresenteerd. Meer informatie over het programma vindt u ook onder het kopje Erfgoed, Monumenten, Archeologie en Cultuurhistorie hierna. 

Het Ontwerp Programma ligt ter inzage tot en met 3 juli 2024. In deze periode kunnen opmerkingen (zienswijzen) worden ingediend bij Gedeputeerde Staten. Wij ontvangen deze bij voorkeur digitaal via dit webformulier: 

Zienswijze indienen

De zienswijze kan ook via een e-mail of per post worden ingediend via provincie@fryslan.frl of Postbus 20120, 8900 HM Leeuwarden. Indieners moeten daarbij aangeven dat het gaat om een zienswijze op ‘Ontwerp Programma Erfgoed 2025-2028'. De uiterlijke datum voor het indienen van een zienswijze is 3 juli 2024.  

U kunt het Ontwerp Programma ook raadplegen via: Regels op de kaart - Omgevingswet - Regels op de kaart - Omgevingsloket (overheid.nl)

Team ruimtelijke kwaliteit

Team ruimtelijke kwaliteit van de provincie Fryslân is een team van deskundigen met verschillende specialisaties en adviseert intern en extern over de ruimtelijke kwaliteit in Fryslân. Adviseren, samenwerken en inspireren zijn de uitgangspunten. Mail naar: rk-team@fryslan.frl voor meer informatie.

Achtergrondstudies

Een weiland met een aantal bomen en een boerderij op de achtergrond

Magazine Grutsk op ús Lânskip

Over de waarden van het Friese landschap en hoe we er aan werken, leest u in ons magazine Grutsk op ús lânskip.

Grutsk op ús lânskip

Het Magazine opent in een nieuw venster als u op de blauwe knop klikt. Gebruik als browser Chrome of Firefox. U kunt het magazine het best bekijken op een computer.

Kracht van het Ontwerp

Kijk hier voor de Anita Andriesenprijs voor Ruimtelijke kwaliteit. Bij de uitreiking in 2021 was het thema “de kracht van Ontwerp”. Atelier Fryslân heeft van oktober 2008 tot oktober 2012, ongevraagd en gevraagd geadviseerd over de ruimtelijke kwaliteit in Fryslân. Dit zijn de adviezen van Atelier Fryslân. Meer weten? Mail dan naar provincie@fryslan.frl

Erfgoed, Monumenten, Archeologie en Cultuurlandschap

In het Ontwerp Programma Erfgoed wordt met programmalijnen voor gebouwd erfgoed, archeologie, cultuurlandschap en groen erfgoed verder gebouwd aan de ambities uit de vorige beleidsnota, Nij Poadium (2021-2024) en de Omgevingsvisie De romte diele 2020. 

De provincie Fryslân zet zich in voor het behoud en verbeteren van het Friese erfgoed. Het Friese erfgoed is belangrijk voor onze identiteit maar ook voor de kwaliteit van onze leefomgeving, werkomgeving, vestigingsklimaat en de kansen voor toerisme en recreatie. De provincie beschermt, onderzoekt en stimuleert het erfgoed inclusief het draagvlak daarvoor. Oude maar ook jongere verhalen van het leven door de eeuwen heen blijven zo zichtbaar en behouden.  

Ten opzichte van het huidige beleid wordt het nieuwe erfgoedbeleid integraler en meer gebiedsgericht. Daarnaast worden groen erfgoed en boerderijdaken aan de Subsidieregeling Monumenten toegevoegd, wordt het Cultuurfonds voor Monumenten versterkt en wordt de bescherming van erfgoed via de omgevingsverordening versterkt. 

Op de Cultuurhistorische kaart van Fryslân kunt u aardkundige, archeologische, historisch geografische en bouwhistorische zaken opzoeken.

Monumenten en Archeologie

Op zoek naar subsidie voor restauratie, herbestemming, onderhoud of onderzoek van monumenten of karakteristieke panden/bouwwerken? De Subsidieregeling Monumenten (SUMO) gaat ieder jaar open. Kijk hier voor deze regeling.

Het Cultuurfonds voor Monumenten Fryslân is een revolverend fonds (lening tegen een lage rente). Het beheer is bij het Nationaal Restauratiefonds (NRF). Speciaal voor Friese karakteristieke  monumenten, die geen rijksmonument zijn.

Voor het behoud van monumenten is een blijvend gebruik essentieel. Naast bovengenoemde regelingen voor herbestemming is er ook een Kenniscentrum Herbestemming Noord, die vraag en aanbod bij elkaar brengt.

Voor meer informatie over het kopen, onderhouden, verduurzamen en financieren van monumenten en karakteristieke panden zie Monumenten.nl | Wegwijs in monumentenland. Hierin staat ook een overzicht van het beleid en regels van rijk, provincie en gemeenten.

Over archeologisch onderzoek in Fryslân vindt u informatie via:

Kerken

Voor vrijkomende kerkgebouwen doet de provincie mee aan de nationale kerkenaanpak. Het Platform Fryske Tsjerken adviseert en stemt onderlinge acties af rond her- en nevenbestemming van kerkgebouwen. Er is een Team Fryske Tsjerken, dat lokaal en kosteloos helpt bij het vinden van oplossingen voor leegstand, onderhoud en herbestemming van kerken. Meer informatie: Steunpunt Monumentenzorg Fryslân, 058 - 266 25 19, dbloemhof@monumentenzorg.frl. Ideeën voor herbestemming vind u hier: herbestemming kerkgebouwen.

 

Takomst Fryske Pleats, en subsidieregeling boerderijdaken en project herbestemming

Voor de Friese identiteit, geschiedenis en landschap vormt de boerderij een rode draad. We willen de Fryske Pleats als kernwaarde van het Friese erfgoed en cultuurlandschap ontwikkelen en behouden. Zodat boerderijen en erven in de toekomst een duurzame plek hebben in het cultuurlandschap en voldoen aan nieuwe opgaven en functies. Er is een werkplan Takomst Fryske Pleats met praatplaat, met daarin de acht deelprojecten.

Eigenaren van Friese boerderijen die beschermd zijn als rijks- of gemeentelijk monument of als karakteristiek in het bestemmingsplan, kunnen van 8 tm 24 juli 2023 subsidie aanvragen bij de provincie voor het herstel van het dak. Meer informatie.

Met het Leader-project Nije fitaliteit troch âlde pleatsen ontvangen vijf passende herbestemmingen van monumentale boerderijen maximaal € 25.000 voor herstel van het dak. Meer informatie.

Erfgoed en ruimtelijke opgaven (Erfgoed Deal)

Het rijk, gemeenten, provincies en maatschappelijke organisaties werken samen in de Erfgoed Deal, om erfgoed in te zetten bij de grote ruimtelijke opgaven zoals duurzaamheid, klimaatadaptatie en stedelijke groei en krimp.

In Fryslân zijn we betrokken bij deze projecten uit de  Erfgoed Deal: