Landschap, monumenten, archeologie en cultuurhistorie zijn belangrijke thema’s in Fryslân. In het beleidsplan Nij Poadium (pagina 46 t/m 59) staan de ambities voor erfgoed voor de periode 2021 tot en met 2024. 

Ruimtelijke kwaliteit

Team Ruimtelijke kwaliteit van de provincie Fryslân is een team van deskundigen met verschillende specialisaties en adviseert intern en extern over de ruimtelijke kwaliteit in Fryslân.

Adviseren & Concretiseren, Samenwerken en Inspireren zijn de uitgangspunten.

De visie Grutsk op ‘e Romte geeft hiervoor de belangrijkste ruimtelijke waarden van de provincie weer en vormt de onderlegger voor nieuwe ruimtelijke ontwikkelingen. Ook de Omgevingsvisie de Romte Diele en Nij Poadium bieden belangrijke uitgangspunten.

Meer weten? Mail dan naar: rk-team@fryslan.frl.

Kijk naar uitleg van onze adviseurs over de Top 10 uit Grutsk op ‘e Romte:

  1. Stephan Smeijers
  2. Maaike Andela
  3. Rogier Kruisman
  4. Kees van Stralen 
  5. Kees van Stralen
  6. Maaike Andela
  7. Hilde Kloosterziel
  • Kijk hier voor de Anita Andriesenprijs voor Ruimtelijke kwaliteit. Bij de uitreiking in 2021 was het thema “de kracht van Ontwerp”, een actueel onderwerp.
  • Atelier Fryslân heeft van oktober 2008 tot oktober 2012, ongevraagd en gevraagd geadviseerd over de ruimtelijke kwaliteit in Fryslân. 
    Al deze adviezen van Atelier Fryslân hebben wij voor u verzameld.
  • Atelier Fryslân: Samen leren kijken naar het Friese landschap.

Waddenkust k(l)eigoed! (Erfgoed deal)

Het project Waddenkust K(l)eigoed richt zich op de actuele opgave voor bevolkingskrimp. De overheden hebben afspraken om hierbij Erfgoed in te zetten naast de andere grote opgaven van klimaatadaptatie en verduurzaming in de zogenaamde Erfgoed Deal. In het project Waddenkust K(l)eigoed! krijgen 4-6 leegstaande of verwaarloosde erfgoedpanden een herbestemming: een accomodatie voor kwaliteitstoerisme. Via een dorpsaanpak en een prijsvraag hebben op 4 oktober 2021 van de acht geselecteerde dorpen 4 dorpen hun plannen gepresenteerd op een inspiratiemarkt

In de gemeente Waadhoeke gaat het om de watertoren in Sint Jacobiparochie. In Noardeast-Fryslân gaat het om de oude zuivelfabriek in Morra/Lioessens, een boerderij in Augsbuurt, een oude herberg/brouwerij in Ferwert. Ook de Gereformeerde kerk in Sexbierum en een leegstaande winkel in Holwerd zijn nog in de race (info over de dorpsplannen, zie downloads). Het Ruurd Wiersmahûs in Burdaard en het oude rechthuis in Kollum hebben zich inmiddels teruggetrokken. Op 1 november 2021 moeten de uitgewerkte plannen binnen zijn. Een onafhankelijke jury maakt 16 december 2021 bekend welke plannen subsidie kunnen krijgen. De uitvoering is gepland in 2022 en 2023.

Kusten van het IJsselmeer (Erfgoed deal)

Het IJsselmeergebied biedt kansen voor het vergroten van omgevingskwaliteit op allerlei onderdelen. Van natuurontwikkeling en woningbouw, tot energieopwekking en klimaatadaptatie. Om dat te bereiken is het plan voor de Erfgoed Deal “Campagne Kusten van het IJsselmeer” ontstaan.  Mensen vanuit de vakgebieden Erfgoed, Landschap, Cultuurhistorie en Ecologie werken hierbij met elkaar samen.

Met deze campagne kijken we naar gebiedsontwikkeling en voegen we in omgevingsvisies en gebiedstransformaties waarden toe. Alle ontwikkelingen moeten meerwaarde hebben voor het IJsselmeergebied als geheel. Met dialoog en debat brengen we partijen met elkaar in gesprek en betrekken we inwoners hierbij vanaf de eerste stap van de gebiedsplannen. Het opdoen en delen van kennis, ervaring en inspiratie staat centraal.

Van 2021 tot 2023 gaat een karavaan in estafette rondom het IJsselmeer, waarbij we (lokale) partijen uitdagen om met praktische opgaven aan de slag te gaan. De ambitie is om het IJsselmeergebied een landschap van wereldklasse te laten worden. Met een toekomstbestendig water- en ecosysteem en van vitaal economisch belang. Kijk voor informatie en het doorgeven van ideeën op de website: www.ijsselmeerkusten.nl.

Landschap en cultuurhistorie

De provinciale belangen op gebied van landschap en cultuurhistorie zijn beschreven in de Omgevingsvisie “De Romte diele” en de bijbehorende thematische structuurvisie Grutsk op ’e Romte. Ter uitvoering van de Omgevingsvisie is een startnotitie voor het Programma Landschap opgesteld. Binnenkort is de digitaal toegankelijke versie van dit document te downloaden op deze pagina. 

Monumenten en archeologie

Op zoek naar subsidie voor restauratie, onderhoud of onderzoek van monumenten?
De Subsidieregeling Monumenten (SUMO) gaat ieder jaar open. Kijk hier voor deze 
regeling.

Het Cultuurfonds voor Monumenten Fryslân is een revolverend fonds (vergoeding tegen een lage lening). Het beheer is bij het Nationaal Restauratiefonds (NRF). Speciaal voor Friese karakteristieke  monumenten, die geen rijksmonument zijn. Eigenaren kunnen een lening afsluiten met lage rente. Aanvullende voorwaarden Cultuurfonds zakelijk | Restauratiefonds

We combineren archeologisch onderzoek met publieksvoorlichting onder andere via:

Erfgoeddeal

Het verleden biedt inspiratie voor de urgente opgaven waarvoor we staan. Met de kracht van ontwerp geven we historische waarden een plek in de toekomst. De Erfgoeddeal is een samenwerkingsverband tussen de rijksoverheid, gemeenten, provincies en maatschappelijke organisaties met als doel om erfgoed in te zetten voor maatschappelijke transities.

In Fryslân zijn we betrokken bij de volgende Erfgoeddeals:

Herbestemming gebouwd erfgoed

Behouden van monumenten door het te blijven gebruiken, dat vinden wij belangrijk. Daarom ondersteunen  we herbestemming met financiën via de genoemde regelingen. Er is ook een Kenniscentrum Herbestemming Noord, die vraag en aanbod bij elkaar brengt.

Takomst Fryske Pleats

Voor de Friese identiteit, geschiedenis en landschap vormt de boerderij een rode draad. We willen de Fryske Pleats als kernwaarde van het Friese erfgoed en cultuurlandschap  ontwikkelen en behouden. Zodat boerderijen en erven in de toekomst een duurzame plek hebben in het cultuurlandschap en gekoppeld zijn aan de daarbij behorende nieuwe opgaven en functies.

Herbestemming gebouwd erfgoed

Voor het behoud van monumenten is een blijvend gebruik essentieel. Daarom zijn er de bovengenoemde regelingen voor herbestemming. Het Kenniscentrum Herbestemming Noord biedt informatie, ondersteuning en is een meldpunt voor aanbieders en vragers naar karakteristieke panden met een herbestemming.

Kerken

Voor vrijkomende kerkgebouwen doet de provincie mee aan de nationale kerkenaanpak. Het Platform Fryske Tsjerken adviseert en stemt onderlinge acties af rond her- en nevenbestemming van kerkgebouwen. Er is een Team Fryske Tsjerken ingesteld dat lokaal en kosteloos helpt om te zoeken naar oplossingen voor leegstand, onderhoud en herbestemming van kerken. Meer weten? Steunpunt Monumentenzorg Fryslân, 058 266 2519, dbloemhof@monumentenzorg.frl. Een deel van de kerken vindt u op www.kerken.frl.