Talige diversiteit verdient meer aandacht binnen het mbo-onderwijs
De Friese taal verankeren in het mbo: het is een diepgewortelde wens van de provincie Fryslân, in samenwerking met het Rijk. Maart 2025 was er de boppeslach voor het hbo, toen de allereerste bijzonder lector Fryske taal en kultuer Albert Walsweer werd geïnaugureerd. Voor het mbo werd dat feestelijke moment 16 maart jl. gevierd, met de inauguratie van Lysbeth Jongbloed, de allereerste practor Frysk en Meartaligens.
Een practor is een expert binnen het mbo die praktijkgericht onderzoek doet en innovaties in het onderwijs aanjaagt. In haar inaugurele rede nam Lysbeth de aanwezigen mee in het belang van Fries en andere thuistalen. “Talige diversiteit verdient meer aandacht binnen het mbo-onderwijs en kan bovendien beter benut worden”, pleitte de practor.
Memmetaal
Met het practoraat Frysk en Meartaligens moet het Fries – als voertaal, instructietaal of doeltaal – een structurele plek krijgen in het dagelijks onderwijs. Binnen projecten waar het Frysk goed past en waar het relevant is in de beroepspraktijk. Veel mbo’ers blijven wonen en werken in Fryslân. Binnen het werkveld wordt het veelal als heel prettig ervaren als werknemers zich kunnen redden in het Fries. Contact in de memmetaal verloopt veel natuurlijker, en bovendien zorgt het voor veel meer vertrouwen.
Verankering
Daarnaast groeit het aantal thuistalen op het mbo en in Fryslân snel. Daarom is verankering in het onderwijs nodig. Het practoraat - een kennisplatform en expertise-eenheid binnen het mbo-onderwijs - onderzoekt de komende jaren hoe het Fries en meertaligheid duurzaam verankerd kunnen worden binnen het mbo. Dat gebeurt onder meer door praktijkgericht onderzoek op scholen en in het werkveld, samenwerking met onderwijsteams en organisaties en door het professionaliseren van docenten op het gebied van meertaligheid en tweedetaalverwerving. Ook wordt gewerkt aan betekenisvol taalonderwijs, dat aansluit bij echte beroepssituaties en de leefwereld van studenten.
Trochbouwe
De onderzoeksagenda van het practoraat is gebaseerd op vijf onderzoekslijnen – Taal yn byld, Taalprofyl, Taalûnderwiis, Taal fan it hert en Lêswille. Daarmee kan de komende jaren aan een stevige en duurzame basis voor meertalig beroepsonderwijs in Fryslân gebouwd worden. Lysbeth: “Mei it ûndersyk yn it ûnderwiis en wurkfjild kinne wy fierder bouwe oan in fundearre en boarge plak foar Frysk en meartaligens yn it mbû. Op in betsjuttingsfolle wize, sadat mbû-studinten harren taalbewustens en taalfeardigens ûntwikkelje kinne en útgroeie ta belutsen professionals dy’t folweardich meidwaan kinne oan de meartalige arbeidsmerk en mienskip fan Fryslân.”
Het practoraat Frysk en Meartaligens is onderdeel van Taalplan Frysk 2030, een samenwerking tussen Provinsje Fryslân en taal- en onderwijsinstellingen. Meer info over Taalplan Frysk 2030 is te vinden op www.taalplan.frl.