Nieuwe examenprogramma’s Friese taal en cultuur bijna klaar

Bij de bijeenkomst waren docenten Fries en medewerkers van SLO, College van Toetsing en Examen (CvTE), Cito en Taalplan Frysk 2030-partners zoals Afûk en Cedin aanwezig. Zij bespraken de resultaten van de testfase. Gedeputeerde Eke Folkerts kreeg een pompeblêd overhandigd waarop wensen geschreven zijn die eraan bijdragen dat de eindtermen goed geïmplementeerd kunnen worden. 

Gedeputeerde Eke Folkerts: “Wij vinden het belangrijk dat de examenprogramma's goed aansluiten op onze nieuwe kerndoelen en onze ambities op het gebied van Fries in het onderwijs. Met Taalplan Frysk 2030 zetten we graag de schouders eronder om met de docenten de nieuwe eindtermen op alle scholen een plek te geven.”

Idske Bangma, docent Friese taal en cultuur CSG Anna Maria Schurman in Franeker en werkzaam voor het SLO: “Het is de slotdag, maar het voelt als een nieuw begin. Er ligt straks een prachtig examenprogramma, waarover wij als Friese docenten heel enthousiast zijn. Onze leerlingen verdienen een goed aanbod Friese taal en cultuur en de eindtermen sluiten bij de belevingswereld aan.”

Nieuwe inhouden

De nieuwe examenprogramma’s worden uitgerold op alle schoolsoorten. Op vmbo-bb/kb  werd het vak tot vorig jaar nog niet aangeboden. Sinds augustus 2025 volgen echter meer dan 50 leerlingen het vak op vmbo-bb/kb in leerjaar 3. Deze leerlingen zijn gestart met de nieuwe programma’s en beoefenen taalvaardigheden in beroepsgerichte contexten, doen culturele ervaringen op en leren over Fries erfgoed in hun eigen omgeving. In vmbo-bb/kb wordt het vak met schoolexamens afgesloten. Vmbo-gl/tl, havo en vwo kennen naast de schoolexamens centrale examens. Hiervoor heeft de syllabuscommissie nieuwe specificaties ontwikkeld. In de nieuwe examenprogramma’s Friese taal en cultuur is meer aandacht gekomen voor communicatieve vaardigheden, interactie, cultureel erfgoed en kennis over taal. 

Oplevering aan ministerie van OCW

SLO gaat de komende periode de feedback van deze slotbijeenkomst verwerken. Zijn de programma's en syllabi begrijpelijk, bruikbaar, haalbaar en wat is er nodig om de nieuwe inhouden goed te laten landen in de school en in de klas? Tijdens een driedaagse eind mei zal SLO alle verzamelde feedback wegen, en waar nodig de programma's en syllabi bijstellen. Op 1 september levert SLO de definitieve conceptexamenprogramma’s en –syllabi Friese taal en cultuur voor vmbo, havo en vwo op aan het ministerie van OCW. Scholen kunnen vanaf september 2026 dus al direct aan de slag met inhouden uit de nieuwe examenprogramma’s en syllabi. Beoogde invoering in leerjaar 3 vmbo en leerjaar 4 havo-vwo is schooljaar 2028-2029. 

Taalplan Frysk 2030 

Met Taalplan Frysk 2030 wil de provincie alle kinderen in Fryslân een kans bieden om (over) de Friese taal en cultuur te leren en gebruiken. Taalplan Frysk 2030 werkt aan de kwaliteit van Fries onderwijs op alle scholen en kinderopvanglocaties. 

Voor het voortgezet onderwijs zijn er twee ambities: uiterlijk in 2030 moet het vak Fries in de onderbouw op voldoende niveau worden aangeboden, dus volgens de vernieuwde kerndoelen die Provinciale Staten onlangs vaststelden. En uiterlijk in 2030 moeten alle leerlingen in Fryslân in ieder geval de mogelijkheid hebben om Friese taal en cultuur als examenvak te kunnen kiezen. Dit schooljaar schreven 200 leerlingen zich voor het examen in, nog nooit eerder sinds de invoering van de mogelijkheid tot Fries als examenvak (1974) was er zoveel interesse. 

Taalplan Frysk 2030 is een samenwerking tussen de provincie en taal- en onderwijsinstellingen Afûk, Cedin, Fers, Keunstwurk, NHL Stenden Hogeschool, Rijksuniversiteit Groningen, Omrop Fryslân, Onderwijsbureau Semko en SFBO kenniscentrum meertaligheid jonge kinderen. Meer info: www.taalplan.frl.