75 jaar Kneppelfreed: Fryslân staat stil bij de rol van taal in het recht

Het Fries is naast het Nederlands een officiële taal in de provincie Fryslân. Hoe vullen we in een tweetalige provincie de begrippen rechtvaardigheid, vrijheid en democratie in die beide talen recht doen? Precies 75 jaar na de historische gebeurtenis Kneppelfreed (Knuppelvrijdag) staat Fryslân stil bij deze vragen. Op 20 en 21 november 2026 organiseren rechtbank Noord-Nederland, gerechtshof Arnhem-Leeuwarden en Provincie Fryslân een programma waarin deze historische gebeurtenis wordt verbonden met de wereld van nu.

Op 16 november 1951 vond de historische gebeurtenis plaats die later Kneppelfreed ging heten. De Friese dichter en journalist Fedde Schurer kwam tijdens een rechtszaak in Leeuwarden op voor het recht om Fries te spreken in de rechtszaal. Want tot die tijd konden Friezen in Fryslân niet in hun eigen taal terecht bij de rechter. Buiten de rechtszaal liep het uit de hand, waarbij de politie knuppels gebruikte – vandaar de naam ‘Knuppelvrijdag’, in het Fries ‘Kneppelfreed’. Dit trok landelijke aandacht en werd een belangrijk keerpunt in de strijd voor erkenning van het Fries. 

Jongeren ontdekken wat taal en recht met elkaar te maken hebben

Op vrijdag 20 november is er in het Paleis van Justitie een interactief jongerenprogramma voor Friese basisschool- en mbo-leerlingen. Met onder meer nagespeelde rechtszittingen en activiteiten ontdekken zij wat Kneppelfreed betekent voor taal, recht en democratie. De activiteiten maken onderdeel uit van een lesprogramma  over burgerschap en de Friese taal dat de scholen in aanloop naar 20 november hebben doorlopen. 

Vrijdagavond is het Paleis van Justitie een van de locaties van de Verhalenavond. Vier vertellers nemen bezoekers mee in verhalen over Kneppelfreed, taal en bijzondere gebeurtenissen.

Kneppelfestival voor een breed publiek

Op zaterdag 21 november is het Paleis van Justitie geopend voor het Kneppelfestival. Bezoekers, van jong tot oud, kunnen onder meer nagespeelde rechtszittingen bijwonen, deelnemen aan workshops van bijvoorbeeld de bekende advocaat Job Knoester en rechtbank tekenaar Petra Urban. Of meedoen aan een quiz van de populaire ‘Fryske Vlogger’. Er is ook de tentoonstelling Museum Kneppelfreed en bezoekers kunnen in gesprek gaan met een rechter, advocaat of officier van justitie. Er zijn meerdere activiteiten rond taal en met een indringende slachtofferpodcast kom je meer te weten over de werking van de rechtspraak. De dag wordt afgesloten met de Fedde Schurer Lêzing, waarin twee vooraanstaande Friezen hun visie geven op het thema Friese taal. 

Praktische informatie

  • Vrijdag 20 november 2026: jongerenprogramma van 9.00 tot 12.30 uur; Verhalenavond Fryslân van 19.00 tot 22.00 uur.
  • Zaterdag 21 november 2026: Kneppelfestival van 09.30 tot 17.00 uur.
  • Locatie: Paleis van Justitie en gerechtsgebouw, Leeuwarden.

Meer info: Praktische informatie over Kneppelfestival op 21 november in Leeuwarden | Rechtspraak