75 jaar Knuppelvrijdag vieren op het Kneppelfreed Festival

Precies 75 jaar geleden, op 16 november 1951, was het Knuppelvrijdag in Leeuwarden. Die roemruchte vrijdag heeft de Friezen veel gebracht, zoals de erkenning van de Friese cultuur en het Fries als tweede rijkstaal. Maar vrij zijn in wie je bent en welke taal je spreekt is 75 jaar later nog steeds niet vanzelfsprekend. “Er is letterlijk voor gevochten en dat verhaal willen we meegeven tijdens de activiteiten die rond 75 jaar Knuppelvrijdag worden georganiseerd”, zegt Evelien Walstra, programmamanager Versterking Rechtsstaat bij gerechtshof Arnhem-Leeuwarden.

En dat zijn nogal wat activiteiten op 20 en 21 november in het Paleis van Justitie in de Friese hoofdstad. Gerechtshof Arnhem-Leeuwarden, rechtbank Noord-Nederland en provincie Fryslân werkten in de afgelopen maanden samen aan een fantastisch en historisch programma, waar voor iedereen, van jong tot oud, van alles te beleven is. 

Knuppelvrijdag Festival

Zo'n 500 leerlingen van basisscholen en studenten van Firda komen vrijdag 20 november langs in het paleis, als onderdeel van een breder onderwijsprogramma; een programma dat we ook structureel willen inzetten, vertelt Evelien. Vrijdag is ook de Verhalenavond, die voor iedereen toegankelijk is. Henk Dillerop vertelt over bijzondere zaken die in het paleis gebeurden, Peter Boomsma belicht de historie van Knuppelvrijdag. Wietske Koen, Jeroen Kelderman en Bart Olmer vertellen over de uitgroei van prostitutie op De Weaze, de hoerenbuurt van Leeuwarden. 

Op zaterdag 21 november is het Kneppelfreed Festival. Overal is wat te zien en te doen, waarbij het gaat over taal, identiteit en de rechtsstaat. Evelien: Een klein puntje van de sluier over het programma? De Friese Vlogger neemt bezoekers mee in een quiz over de Friese taal en het recht, rechtbanktekenaar Petra Urban geeft workshops, afgewisseld met workshops van graphic novelist Skelte Braaksma. 

Prikelende dilemma’s 

Er zijn nagespeelde zittingen, lezingen van Job Knoester over tbs, en in de slachtofferkamer hoor je in het donker via een podcast het verhaal van een slachtoffer in een moordzaak. Er zijn activiteiten voor kinderen, zoals schminken, knutsel je eigen rechterschraag, op de foto in toga en nog veel meer. Bezoekers krijgen meer inzicht in hun taalgedrag en taalgewoontes tijdens een workshop van Afûk. En in het nabijgelegen gebouw van de rechtbank is er een labyrint met prikkelende dilemma’s over vrijheid, gelijkheid en verantwoordelijkheid, waarover je in gesprek kunt gaan met een rechter. 

En dat is écht nog maar een puntje van de sluier. Er is nog véél meer te zien en te beleven, zegt Evelien. In het blokkenschema kun je van tevoren zien wat je allemaal wilt beleven. Het lukt zeker om je een aantal uren te vermaken! 

75 jaar Knuppelvrijdag is mede mogelijk gemaakt door Provinsje Fryslân

Over Knuppelvrijdag

Op 16 november 1951 was de historische gebeurtenis die later Knuppelvrijdag zou heten. De Friese dichter en journalist Fedde Schurer kwam in een rechtszaak in Leeuwarden op voor het recht om in de rechtszaal Fries te spreken. Want tot die tijd konden Friezen in Fryslân niet in hun eigen taal bij de rechter terecht. Buiten de rechtszaal liep het uit de hand, waarbij de politie knuppels gebruikte – daarom de naam Knuppelvrijdag. Dit trok landelijke aandacht en werd een belangrijk keerpunt in de strijd voor erkenning van het Fries.