75 jaar Kneppelfreed fiere op it Kneppelfreed Festival
Presys 75 jier lyn, op 16 novimber 1951, wie it Kneppelfreed yn Ljouwert. Dy romrofte freed hat de Friezen in soad brocht, lykas de erkenning fan de Fryske kultuer en it Frysk as twadde rykstaal. Mar frij wêze yn wa’tst bist en hokker taal ast praatst is 75 jier letter noch hieltyd net fanselssprekkend. “Er is letterlijk voor gevochten en dat verhaal willen we meegeven tijdens de activiteiten die rond 75 jaar Kneppelfreed worden georganiseerd”, seit Evelien Walstra, programmamanager Versterking Rechtsstaat by gerjochtshôf Arnhem-Ljouwert.
En dat binne nochal wat aktiviteiten op 20 en 21 novimber yn it Paleis fan Justysje yn de Fryske haadstêd. Gerjochtshôf Arnhem-Ljouwert, rjochtbank Noard-Nederlân en provinsje Fryslân wurken yn de ôfrûne moannen gear oan in fantastysk en histoarysk programma, dêr’t foar elkenien, fan jong oant âld, fan alles te belibjen is.
Kneppelfreed Festival
Zo’n 500 leerlingen van basisscholen en studenten van Firda komen vrijdag 20 november langs in het paleis, als onderdeel van een breder onderwijsprogramma; een programma dat we ook structureel willen inzetten
, fertelt Evelien. Freed is ek de Ferhalejûn, dy’t foar elkenien tagonklik is. Henk Dillerop fertelt oer bysûndere saken dy’t yn it paleis barden, Peter Boomsma beljochtet de histoarje fan Kneppelfreed. Wietske Koen, Jeroen Kelderman en Bart Olmer fertelle oer de útwaaksen fan prostitúsje op De Weaze, de huorrebuert fan Ljouwert.
Op sneon 21 novimber is it Kneppelfreed Festival. Oeral is wat te sjen en te dwaan, wêrby’t it giet oer taal, identiteit en de rjochtssteat. Evelien: Een klein tipje van de sluier over het programma? De Fryske Vlogger neemt bezoekers mee in een quiz over de Friese taal en het recht, rechtbanktekenaar Petra Urban geeft workshops, afgewisseld met workshops van graphic novelist Skelte Braaksma.
Prikeljende dilemma’s
Er zijn nagespeelde zittingen, lezingen van Job Knoester over tbs, en in de slachtofferkamer hoor je in het donker via een podcast het verhaal van een slachtoffer in een moordzaak. Er zijn activiteiten voor kinderen, zoals schminken, knutsel je eigen rechterskraagje, op de foto in toga en nog veel meer. Bezoekers krijgen meer inzicht in hun taalgedrag en taalgewoontes tijdens een workshop van Afûk. En in het nabijgelegen gebouw van de rechtbank is er een labyrint met prikkelende dilemma’s over vrijheid, gelijkheid en verantwoordelijkheid, waarover je in gesprek kunt gaan met een rechter.
En dat is écht noch mar in tipke fan de wale. Er is nog véél meer te zien en te beleven
, seit Evelien. In het
blokkenschema
kun je van tevoren zien wat je allemaal wilt beleven. Het lukt zeker om je een aantal uren te vermaken!
75 jier Kneppelfreed is mei mooglik makke troch Provinsje Fryslân
Oer Kneppelfreed
Op 16 novimber 1951 wie it histoaryske barren dat letter Kneppelfreed hjitte soe. De Fryske dichter en sjoernalist Fedde Schurer kaam yn in rjochtsaak yn Ljouwert op foar it rjocht om yn de rjochtseal Frysk te praten. Want oant dy tiid ta koene Friezen yn Fryslân net yn harren eigen taal by de rjochter telâne. Bûten de rjochtseal rûn it út ‘e hân, wêrby’t de plysje kneppels brûkte – dêrom de namme Kneppelfreed. Dat luts lanlik omtinken en waard in wichtich kearpunt yn ‘e striid foar erkenning fan it Frysk.