Steeds meer historische boerderijen verliezen hun agrarische functie, komen leeg te staan of raken verwaarloosd. Dit werkt negatief uit voor de leefbaarheid van het platteland. Herbestemming is een goede oplossing, maar is vaak duur. Dat geldt zeker voor het herstel van daken. In Noordwest-Fryslân wordt daarom door de provincie de prijsvraag Nije fitaliteit troch âlde pleatsen georganiseerd. De tien beste herbestemmingen van een monumentale of karakteristieke boerderij kunnen in aanmerking komen voor prijzen tot € 25.000,-- voor het herstel van het dak.

Gedeputeerde Fokkinga: “Ik besjoch de pleatsen as ankerpunten fan kultuerlânskip en leefberens. Dat wienen sy yn it ferline mar myn ambysje is dat dy âlde pleatsen ek yn de takomst dy ankerpunten bliuwe, dêr’t neist de lânbou ek nije passende funksjes in wichtige bydrage oan leverje” De prijsvraag vloeit voort uit het provinciale Werkplan Takomst Fryske Pleats.

Het mag gaan om een al uitgevoerde of nog uit te voeren herbestemming, met één van de in de voorwaarden beschreven herbestemmingsfuncties. Voor wonen geldt daarbij dat het om tenminste twee woningen dient te gaan of om groepswonen. Het mag ook gaan om een gedeeltelijke herbestemming in combinatie met een agrarische functie.

De boerderij dient een status te hebben als:

  1. rijks- of gemeentelijk monument;
  2. karakteristiek op grond van het bestemmingsplan of de provinciale cultuurhistorische kaart, kaartlaag “karakteristieke bouwwerken (niet-woningen) zie hiervoor Cultuurhistorische Kaart Fryslân (arcgis.com).

Verder dient het dak van de boerderij in een matige of slechte staat van onderhoud te zijn of te beschikken over niet traditionele dakbedekking, zoals golfplaten of asbestdaken.

Een onafhankelijke jury gaat beoordelen op de effecten voor leefbaarheid, restauratiekwaliteit en maatschappij. Hiervoor gelden onderwerpen en een puntentelling. In december wordt de uitslag bekend gemaakt op een publieksmarkt waarbij de best scorende herbestemmingen worden gepresenteerd. De publieksbijeenkomst geldt als een voorproefje van de Landschapstriënale 2023 Dynamische Delta die langs de Waddenkust zal worden gehouden..

Voor het ontvangen van de prijs dient een samenwerkingsovereenkomst te worden afgesloten waarbij provincie en eigenaar overeenkomen dat het dakherstel door de eigenaar wordt uitgevoerd. De prijs mag worden besteed aan herstel van daken of dakvlakken die in een matige of slechte staat van onderhoud zijn. Daarnaast mag het geld worden besteed aan het vervangen van niet- traditionele dakbedekking zoals golfplaten of asbestdaken door traditionele dakbedekking zoals pannen of riet. Het gaat daarbij om de helft van de kosten.

De prijsvraag wordt ondersteund vanuit het Europese Leaderprogramma Noardwest-Fryslân en is van toepassing voor de gemeenten Harlingen, Waadhoeke, Leeuwarden (exclusief stad) Súdwest Fryslân (alleen voormalig Littenseradiel). Dorpen en maatschappelijke organisaties zoals de Boerderijenstichting Fryslân, worden gevraagd om eigenaren te stimuleren hun herbestemming in te sturen.

Werkplan Takomst Fryske Pleats

Met het Werkplan Takomst Fryske Pleats willen Gedeputeerde Staten de Fryske Pleats als kernwaarde van het Friese erfgoed en cultuurlandschap behouden en een kans tot blijvend agrarisch gebruik en herbestemming geven, zodat boerderijen en erven onderdeel blijven van het landschap. Nieuwe opgaven, bv. leefbaarheid, wonen, biodiversiteit en kwaliteitstoerisme op het platteland, geven hiervoor kansen. Voor meer beleidsinhoudelijke achtergrond uit het Werkplan Takomst Fryske Pleats, kijk hier: Ruimtelijke kwaliteit, Erfgoed en Landschap | Fryslan

Voorwaarden

Voor de prijsvraag gelden voorwaarden. Die kunt u onder aan deze pagina downloaden. Inzendingen die niet voldoen aan de voorwaarden komen niet in aanmerking voor de prijsvraag.

Wat moet u indienen?

De volgende stukken dienen te worden ingediend voor de prijsvraag:

  1. een door de eigenaar ondertekende aanbiedingsbrief met daarin naam en adres van de eigenaar, adres van de boerderij en de status van de boerderij:
    - rijksmonument, gemeentelijk monument, of;
    - een karakteristiek pand op grond van het bestemmingsplan of de kaartlaag “karakteristieke bouwwerken (niet-woningen)” van de provinciale cultuurhistorische kaart;
  2. een omschrijving van de gerealiseerde of te realiseren herbestemming;
  3. schetsen, tekeningen met gevelaanzichten en plattegronden van de situatie van voor en na de herbestemming;
  4. een uitgewerkte offerte voor het dakherstel waaruit het gebruik van de vereiste materialen en noodzakelijke werkzaamheden dient te blijken;
  5. foto’s van exterieur, interieur en het dak van de bestaande situatie en in het geval een herbestemming al is uitgevoerd, zo mogelijk, van de situatie van voor de herbestemming;
  6. onderbouwing van de volgende onderwerpen die voor de beoordeling en puntentoekenning voor de jury van belang zijn:  
    a. Bijdrage leefbaarheid en uitvoerbaarheid:
    - Wat is het effect op de leefbaarheid in de omgeving?
    - Hoeveel werkgelegenheid of nieuwe bewoners levert de herbestemming op?
    - Hoe was/is de betrokkenheid vanuit de omgeving bij de herbestemming?
    b. Kwaliteit erfgoed en omgevingskwaliteit
    Wat is de historische kwaliteit van de uit te voeren of uitgevoerde herbestemming waaronder het behoud en benutting van waardevolle onderdelen?
    - Wat is het effect voor de omgevingskwaliteit en ruimtelijke uitstraling?
    - Wordt de ruimtelijke uitstraling verbeterd door het vervangen van niet passende dakbedekking zoals golf- of          asbestplaten, door traditionele dakbedekking (pannen/riet)?
    c. Overige maatschappelijke doelen en uitvoerbaarheid
    - Hoe is de aandacht voor duurzaamheid bij de herbestemming (isolatie, energie);
    - Wordt of is er gelegenheid gegeven om bij de activiteiten leerlingen voor het restauratieambacht of mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt in te zetten?
    - Hoe wordt de economische en procedurele uitvoerbaarheid (omgevingsvergunningen) ingeschat?
    - Worden er nog andere maatschappelijke doelen bereikt of nagestreefd?

Wanneer en hoe indienen?

U kunt uw inzending indienen van 5 september tot en met 3 oktober 2022 bij de provincie Fryslân.
Inzendingen voor of na bovengenoemde data kunnen niet meedoen met de prijsvraag. U moet uw inzending volledig met alle bijlagen erbij indienen. Lees daarom de voorwaarden goed.

Let op: de aanbiedingsbrief moet door de juiste persoon of personen worden ondertekend (zie hierna onder “voor wie”).

Uw inzending kunt op twee manieren indienen, per post of persoonlijk afgeven bij de balie op het provinciehuis.

Voor wie?

Uitsluitend natuurlijke personen en privaatrechtelijke rechtspersonen die eigenaar zijn van een boerderij kunnen meedoen aan de prijsvraag.

Vergunningplicht

Activiteiten op grond van deze prijsvraag mogen niet worden gestart voordat alle van overheidswege vereiste vergunningen voor de herbestemming en het dakherstel zijn verkregen. Dit kan gaan om een omgevingsvergunning maar u dient ook na te gaan of u vergunningplichtig bent in het kader van de Wet Natuurbescherming (apart traject). De provincie vraagt geen leges voor ontheffingaanvragen van particuliere monumenteneigenaren of ideële stichtingen zolang er met de werkzaamheden geen commercieel belang beoogd wordt, maar wel bijv. een maatschappelijk belang, zoals ‘behoud cultureel erfgoed’.

Gespecialiseerde bouw- en aannemersbedrijven

Wilt u uw monument laten onderhouden, repareren of restaureren? Het register Kennis&Kunde biedt een overzicht van alle bedrijven die bewezen hebben dat ze werkzaamheden aan monumenten op de juiste manier uitvoeren. U kunt zoeken op uw regio, of op een bepaald specialisme.

Eigenaren van monumenten en karakteristieke panden/bouwwerken kunnen een abonnement nemen op de Monumentenwacht, hier kunt u tegen een gesubsidieerd laag tarief een onafhankelijke inspectie van het pand laten uitvoeren.

Meer informatie en ondersteuning voor herbestemming

Voor vragen kunt contact opnemen met het  Kenniscentrum Herbestemming Noord. Hier kunt u ook terecht voor ondersteuning over herbestemming, exploitatie, monumentale waarden en wettelijke procedures.

Telefoonnummers 0513 - 249 000 / 058 - 266 66 17 of via de mail info@herbestemmingnoord.nl