Samenleving in verandering

Samenleving van netwerken zet door

De al decennia aan de gang zijnde ontwikkeling van een centrale en hiërarchische organisatie van de samenleving (verticale relatie) naar een meer horizontaal georganiseerde samenleving gebaseerd op netwerken, zet verder door. Er is sprake van meer informele, tijdelijke, multidisciplinaire en horizontale relaties rond maatschappelijke vraagstukken.

Niet enkel de overheid staat meer aan het stuur; het is steeds meer een samenspel van burgers, bedrijven, professionals (onderwijs/onderzoek) en overheden (zgn. quadruple helix). De provincie wordt meer als een neutrale netwerkmakelaar gezien die samenwerkingsverbanden smeedt en aanjaagt. De rollen van de provincie worden gevarieerder en wisselen vaker naar gelang de situatie en de vraag vanuit de samenleving. Dit vraagt om flexibiliteit in de keuze en de uitvoering van provinciale rollen en taken.

Toenemend belang immateriële waarden

Mensen zoeken meer en meer naar persoonlijke betekenis in hun leven als antwoord op een intensieve, high tech, altijd doorgaande, snel bewegende samenleving. Er is hierbij sprake van verpersoonlijking in plaats van standaardisering: one size does not fit for all. Er is hernieuwde aandacht voor authenticiteit, ambachtelijkheid, loyaliteit en streekproducten, tradities en buurtinitiatieven en behoefte aan maatwerk. Lang niet alle burgers willen langer producten bezitten, een deel van hen wil slechts toegang hebben tot die producten; van bezit naar gebruik. Materiële waarden worden vervangen door immateriële waarden.

Regionalisering

Enerzijds is er sprake van toenemende regionalisering, anderzijds hebben globalisering en internationalisering een grote impact op ons dagelijks leven. In reactie daarop neemt de aandacht voor lokale culturele verschillen toe (glocalisering). We willen ons weer onderdeel voelen van een gemeenschap, kleinschalig en overzichtelijk waarin iedereen zijn steentje bijdraagt. Uniek zijn in diversiteit, daar gaat het om. Deze ontwikkeling sluit naadloos aan bij het versterken van het Frieseigen karakter van de provincie. Er is behoefte aan lokale oplossingen, zelfvoorziening en zeggenschap.

Legacy Leeuwarden Fryslân 2018

Het bewustzijn en zelfvertrouwen van de Friezen hebben een grote stimulans gekregen mede dankzij Leeuwarden-Fryslân Culturele Hoofdstad 2018. De kracht van LF2018 is het activeren van de mienskip. Erfgoed krijgt steeds meer waardering en er zijn meer festivals ontstaan. De behoefte is vastgesteld om de nalatenschap van LF2028 vast te houden.

Toerisme

Het inkomend toerisme zal in Fryslân toenemen. Dat is deels een gevolg van LF 2018, maar deels ook het gevolg van een bredere trend. Volgens het Nederlands Bureau voor Toerisme & Congressen (NBTC) zal het toerisme in Nederland tot 2030 met vijftig procent toenemen tot 32 miljoen bezoekers per jaar (nu 21 miljoen). Wanneer toeristenstromen verder groeien, kan dit leiden tot de noodzaak om deze stromen in goede banen te leiden.

Meertalig Fryslân

Uit het onderzoek ‘Taal in Fryslân’ is gebleken dat de Friezen de Friese taal wel beheersen, maar langzamerhand minder gebruiken als gevolg van de dominantie van het Nederlands en het Engels. In alle woonomgevingen wordt door de taalheterogenisering het gebruik van Fries minder vanzelfsprekend. Als gevolg van toename van digitale ontwikkelingen lijkt het schriftelijk gebruik van het Fries mondjesmaat iets toe te nemen.

Technologie in verandering

Digitalisering, automatisering en robotisering

Met de verdergaande digitalisering ontwikkelt zich een nieuwe informatie-infrastructuur. Virtuele en fysieke werelden versmelten langzaam. Internet of Things wordt steeds belangrijker; objecten komen meer met elkaar in verbinding te staan. Maar ook kunstmatige intelligentie en blockchaintechnologie nemen een snelle toevlucht, evenals de toenemende vraag naar cyber security en de impact die zelfrijdende voertuigen met zich mee zal brengen. Een van de effecten van nieuwe technologieën is dat technologie de routinematige arbeid kan vervangen, terwijl veel hooggeschoolde arbeid aanvullend is aan technologie. De mismatch tussen vraag en aanbod op de arbeidsmarkt kan ertoe leiden dat een deel van de lager en middelbaar opgeleiden aan de kant komt te staan of dat hun positie verslechtert, terwijl de positie van groepen hoger opgeleiden als gevolg van stijgende vraag naar hooggekwalificeerd personeel verbetert. Het is aannemelijk dat de scheidslijn tussen mensen die wel (de kansrijken) en die niet mee kunnen (de kansarmen) scherper wordt in de snel ontwikkelende en complexe maatschappij. Maatschappelijke ongelijkheid wordt daarmee meer een thema. Verder kan de digitalisering leiden tot een concentratie van macht bij platforms, zoals AirBenB of Uber. Bovengenoemde technologische ontwikkelingen zijn nog erg onzeker en kunnen oplossingen bieden voor maatschappelijke problemen, maar tegelijkertijd ook nieuwe problemen oproepen. 

Big en open data

Met big data beschikken wij enerzijds 24/7 over alle feitelijke informatie; ook beleidssturing wordt steeds meer data-driven ingericht. Wij beschikken over meer informatie waarmee toekomstig gedrag beter kan worden voorspeld en nut en noodzaak wordt groter om data meer met anderen te delen. De technologische trends zorgen er ook voor dat overheden anders hun taken kunnen uitvoeren gepaard met afname van menselijke interventie. Anderzijds worden bronnen talrijker en is de herkomst diffuser, waardoor niet altijd duidelijk is of de informatie wel betrouwbaar is. Als de Wet Open Overheid wordt aangenomen, wordt nog een flexibelere houding van overheden gevraagd om sneller beslissingen te nemen.

Pagina opties