Openbaar vervoer

Een goed openbaar vervoersysteem is essentieel om te voldoen aan de behoefte van inwoners en bezoekers van de provincie Fryslân om zich te verplaatsen en kan bijdragen aan het terugdringen van het aantal autokilometers. Om de bereikbaarheid van bestemmingen in onze provincie te waarborgen, heeft de provincie gekozen voor een vraaggericht systeem met een differentiatie van openbaar vervoer in drie deelsystemen: het attractief collectief openbaar vervoer (ACOV), het collectief openbaar vervoer (COV) en het individueel vervoer (IOV). Dit uit zich in een sterke hoofdstructuur (ACOV), waar snelheid, hoge frequentie, betrouwbaarheid, comfort en grote reizigersaantallen belangrijk zijn. Als de vraag kleiner is, maar er nog wel voldoende reizigers zijn om minimaal één keer per uur een vaste rit te rijden is dit collectief openbaar vervoer (COV). Er is individueel openbaar vervoer (IOV of Opstapper) als er weinig vraag is naar openbaar vervoer. Dit vervoer gaat van of naar de dichtstbijzijnde halte van het (A)COV. De aantallen reizigers per bus en trein zijn indicatoren voor hoe het gebruik van het openbaar vervoer zich ontwikkelt.

De staat van het openbaar vervoer

In 2017 hebben in Fryslân circa 15,8 miljoen instappers met een ov-chipkaart gereisd met bus en  regionale trein; een toename van 5,3% ten opzichte van 2016. In Zuidoost Fryslân is het aantal passagiers met een ov-chipkaart het meest gegroeid (+12,5%). Op Vlieland, Terschelling en Ameland kan vanaf 1 januari 2017 met de ov-chipkaart worden gereisd.

Bij de regionale treinen is in 2017 het aantal instappers met ov-chipkaart gestegen van 5,27 naar 5,46 miljoen (+3,4%). De toename is te zien op alle drie trajecten Leeuwarden-Groningen (gehele traject), Leeuwarden-Stavoren en Leeuwarden-Harlingen Haven.

Staafdiagram: Ontwikkeling aantal instappers met ov-chipkaart regio's in Fryslan
Figuur 4.3.1. Ontwikkeling aantal instappers met ov-chipkaart (*Vlieland, Terschelling, Ameland: per 1-1-17 ov-chipkaart ingevoer, **Regionaal treinvervoer: vanaf juli 2014 zijn de papieren vervoerbewijzen verchipt)

De groei van het aantal instappers bij trein en bus komt mede doordat mbo-studenten van 16 en 17 jaar in 2017 met de BOL 18-kaart zijn gaan reizen. Vanaf januari 2017 kunnen zij hiermee gratis of met korting reizen met het openbaar vervoer (op werkdagen gratis en in de weekenden met korting of andersom).  Ook heeft de start van de concessie Zuidoost Fryslân en Vlieland, Terschelling en Ameland (ZOWAD) per december 2016, waarbij meer dienstregelingsuren worden aangeboden, geleid tot een toename van het aantal instappers in Zuidoost Fryslân.

Als je kijkt naar het gebruik per lijntype is een forse toename van het aantal instappers op de doelgroep lijnen te zien (collegeliners naar mbo- en hbo-scholen en toeristische lijnen naar Holwerd en Harlingen). De collegeliners zijn ingevoerd per 6 maart 2016. Het gebruik van deze lijnen gaat ten koste van een aantal COV-lijnen in de streek en de stadslijn 612. Ook het gebruik van de ACOV-lijnen is gegroeid. Bij de overige lijnen (buurtbus, belbus) is een lichte daling te zien in Noord- en Zuidwest-Fryslân. In Zuidoost-Fryslân is een toename van het belbusgebruik te zien na start van de concessie ZOWAD, omdat een deel van de vaste ritten zijn omgezet in belbus ritten. Slechts een klein deel van de ritten met overige lijnen wordt met de ov-chipkaart gemaakt.

Staafdiagram: Ontwikkeling reizigerskilometers met ov-chipkaart verschillende regio's in Fryslân
Figuur 4.3.2. Ontwikkeling reizigerskilometers met ov-chipkaart (* Vlieland, Terschelling, Ameland: per 1-1-17 ov-chipkaart ingevoerd, **Regionaal treinvervoer: vanaf juli 2014 zijn papieren vervoerbewijzen verchipt)

Ook de reizigerskilometers met ov-chipkaart zijn toegenomen, in totaal zijn in 2017 329,9 miljoen kilometers met de ov-chipkaart afgelegd (+4,8% ten opzichte van 2016). De groei van het aantal reizigerskilometers is het grootst in Zuidoost Fryslân (+10,2%).

De ontwikkeling van het openbaar vervoer

Het aanbod van het openbaar vervoer in dienstregelingsuren ligt in 2017 met 691.500 uren 3,3% hoger dan in 2016. In de nieuwe concessie Zuidoost Fryslân zijn de aangeboden uren gestegen met 9,3% tot 202.300 (exclusief Vlieland, Terschelling en Ameland). Op de Waddeneilanden liggen de aangeboden dienstregelingsuren met 19.400 8,4% hoger dan in 2016 na de start van de nieuwe concessie in januari 2017. In Noord- en Zuidwest Fryslân is het aanbod bij de streeklijnen licht gestegen, bij de stadslijnen gedaald.

Staafdiagram: Ontwikkeling aanbod dienstregelingsuren openbaar vervoer
Figuur 9.2.3. Ontwikkeling aanbod dienstregelingsuren openbaar vervoer

De toekomst van het openbaar vervoer

Het openbaar vervoer moet voldoen aan de behoefte van inwoners en bezoekers van Fryslân om zich te verplaatsen. Daarnaast draagt het openbaar vervoer systeem bij aan het terugdringen van het aantal autokilometers en daarmee het bereikbaar houden van (steden en dorpen in) Fryslân. Er is gekozen voor een vraaggericht systeem met een sterke hoofdstructuur. De vraag verandert met de jaren. Door het afstemmen van het aanbod op de vraag is het systeem ook op langere termijn te exploiteren. Naar verwachting wordt hiermee een reizigersgroei van één procent per jaar gerealiseerd. Daarbij gaan we zien dat het openbaar vervoer verder versterkt gaat worden door inzet op dikke’ lijnen. Dit onder andere door het strekken van deze lijnen, waar een grote vraag is naar snelle, directe openbaar vervoer verbindingen. Ook worden ov-plus halten ingericht om vervoer in het landelijk gebied aan te laten sluiten op de ‘dikke’ lijnen. Komende jaren zal ook verduurzaming van het openbaar vervoer meer aandacht krijgen.

Bronnen

  • Arriva, ov-chipkaart instappers, reizigerskilometers en dienstregelingsuren
  • Provincie Fryslân, Jiersifers iepenbier ferfier in Fryslân 2017
  • Provincie Fryslân, Provinciaal Verkeer- en Vervoerplan 2006/2011

Pagina opties