Innovatie

Innovatie komt vanuit verschillende sectoren: bedrijfsleven, universiteiten, researchinstellingen en particulieren. Het gaat om onderzoek en ontwikkeling gericht op nieuwe producten, productieprocessen, diensten en markten. Innovatie draagt bij aan voortdurende vernieuwing van de economische sectoren en oplossingen voor maatschappelijke opgaven, en aan groei van de economie en inkomen. Innovatie is een lastig te meten indicator en wordt hier aan de hand van een aantal bronnen bekeken.

Staat van de innovatie

Voor de staat van de innovatie in Fryslân kijken we o.a. naar de ING Innovatie index. Het innovatievermogen van een provincie wordt hierin berekend op basis van vijf factoren. Jongerenpotentieel (werkgevers werken voor innovatie liever met jongere medewerkers), competenties (hoger opgeleiden vormen potentiële innovators), bedrijvendynamiek, flexibiliteit (aandeel zelfstandigen) en innovatieve investeringen (patentaanvragen). 

Figuur 5.1.1. Innovatievermogen provincies

Fryslân hoort met een 11e plaats van de innovatie-index tot de achterblijvers in innovatievermogen. Noord-Holland, Utrecht en Zuid-Holland hebben het hoogste aanpassingsvermogen met relatief meer jonge, goed opgeleide mensen en een hoge bedrijvendynamiek. Noord-Brabant scoort het hoogst qua innovatieve investeringen. Op zowel leeftijd, opleiding, dynamiek als patenten scoren Drenthe, Fryslân en Zeeland het laagst. De hoge Friese score op flexibiliteit komt door het relatief grote aandeel zelfstandigen. Het gaat hier veelal om activiteiten in traditionele beroepsgroepen, zoals de bouw en landbouw. Volgens het ING Economisch Bureau komt de grootste innovatieve impuls voor Fryslân vanuit de hightech maakindustrie. Het innovatiecluster Drachten wordt als een voorbeeld gezien van hoe een regio ondanks de matige scores op de pijlers sterk aan de weg timmert. De relatief lage score op de indicator ‘opleiding’ heeft er o.a. mee te maken dat in Fryslân  het percentage universitaire studenten met 3% veel lager is dan het Nederlands gemiddelde van 12%. Belangrijke kanttekening is dat studenten veelal verhuizen naar de Universiteitsstad.  Het feit dat Friese scholieren in verhouding minder vaak naar het VWO gaan is een belangrijke oorzaak. Fryslân  staat op de elfde plek als het gaat om patentaanvragen. Belangrijke reden hiervoor is dat de bedrijven kleiner qua omvang zijn dan het Nederlands gemiddelde. Het aanvragen van een patent is een vrij arbeidsintensieve- en kosten intensieve procedure die voor veel kleine bedrijven niet weggelegd is. De ING index kent zijn beperkingen. De index wordt samengesteld op basis enkele direct beschikbare indicatoren, geven weinig ruimte voor nuancering en in de regionale vergelijkbaarheid is sprake van een vertekend beeld. Patentaanvragen worden veelal toegekend aan de hoofdkantoren en worden zodoende niet regionaal geteld. Een andere bron waarbij de regionale innovatie wordt gemeten is de Regional Innovation Index van de Europese Unie. Fryslân  scoort in deze index van alle Nederlandse provincies het laagst, maar is wel geïdentificeerd als strong innovator op basis van het Europees gemiddelde.  In Nederland worden in 2017 zeven provincies gekenmerkt als innovation leader. Een andere indicator voor de mate van innovatie is de WSBO regeling (wet bevordering speurwerk en onderzoek) die door RVO (Rijksdienst voor Ondernemend Nederland) wordt uitgevoerd. Met deze fiscale regeling kunnen bedrijven de financiële lasten van research en development verlagen.

Figuur 5.1.2. WBSO als percentage van het aantal bedrijfsvestigingen

Kijkend naar het percentage bedrijven wat gebruik maakt van de WBSO regeling dan scoort Fryslân  hier behoorlijk op. Met name in Zuidoost-Fryslân  bevinden zich relatief veel bedrijven die gebruik maken van de regeling.

De ontwikkeling van innovatie

Als gekeken wordt naar de ING innovatie index dan staat Fryslân  in 2018 met een 11e plek een plaats lager dan de 10e plek in 2015. In eerdere publicaties is vermeld dat Fryslân  op een 8e plek staat. Dit is correct, maar volgens een afwijkende meetmethode. Bij de 8e plek is er ook gekeken naar de mate van technologische uitdaging, welke gemeten werd aan de hand van het aandeel bedrijven in de industrie, landbouw, bouw en zorg. Deze sectoren zijn in Fryslân meer dan gemiddeld vertegenwoordigd, waardoor de provincie hoger scoorde in de innovatie index.  

De toekomst van innovatie

Voor 2019 verwacht ING Economisch bureau een bbp-groei van bijna 2,4% landelijk en 1,5% voor Fryslân . Verwacht mag worden dat de aantrekkende economie een gunstig effect zal hebben op de R&D uitgaven van bedrijven. Vooral de maakindustrie is de afgelopen jaren sterk economisch gegroeid. De helft van alle Nederlandse bedrijven met R&D activiteiten is een industriebedrijf. De maakindustrie  groeit, maar kampt in toenemende mate met kwantitatieve en kwalitatieve mismatch op de arbeidsmarkt. Ook in Fryslân  is sprake van toenemende krapte op de arbeidsmarkt voor technische beroepen. Volgens de ING gaat de krapte op korte termijn nog niet ten koste van investeringen in innovatie.

Bronnen:

  • Regional Competitiveness Index European Commission
  • ING Economisch Bureau
  • Rijksdienst voor ondernemend Nederland (RVO)

Pagina opties