Ganzen

We zien de ganzenpopulaties de laatste decennia toenemen. Dit gaat gepaard met problemen voor boeren. Veel van die ganzen zoeken hun voedsel op het boerenland. In Nederland wordt de aangerichte schade vergoed met als gevolg dat de schadebedragen ook steeds verder zijn toegenomen. Door gericht beleid probeert de provincie Fryslân tot afname van de schade te komen met 5 - 10% per jaar. In voorliggend hoofdstuk wordt overzicht gegeven van de daadwerkelijke jaarlijkse vraatschade door ganzen en van de uitgekeerde schadebedragen.

De staat van de ganzen

Het merendeel van de ganzensoorten en -populaties in West-Europa neemt in aantal toe sinds het laatste kwart van de vorige eeuw, nadat verschillende soorten in de decennia daarvoor sterk waren gedecimeerd of op de rand van uitsterven stonden. Deze ontwikkeling staat niet op zichzelf: het gebeurt vrijwel overal op het Noordelijk Halfrond. De groei van het aantal ganzen wordt vooral veroorzaakt door een beter voedselaanbod als gevolg van verbeteringen in de landbouw en door klimaatverandering, waardoor in het algemeen de levensomstandigheden in zowel de broed- als overwinteringsgebieden zijn verbeterd.  Die ganzenpopulaties broeden voor een klein deel in de gematigde zone, terwijl verreweg de meesten ver naar het noorden broeden in de boreale en arctische klimaatzones. Na afloop van het broedseizoen trekken deze populaties zuidelijk en komen zo o.a. in Fryslân terecht, waar ze tot in het (late) voorjaar kunnen blijven.

Lijndiagram veranderingen soorten ganzen vanaf 2000

Veranderingen in de seizoensgemiddelden van de soorten van de Fryske Guozzeoanpak vanaf de winter 2000/01 (opgave SOVON). Seizoensgemiddelden zijn een afspiegeling van het ganzenbezoek over het hele winterhalfjaar, niet te verwarren met aantallen die op één moment als maximum aanwezig zijn

De grasschade door begrazing van ganzen is maximaal geweest in de periodes 2015/16 en 2016/17. Het gaat in die beide periodes om ongeveer 45 miljoen kilo gras (uitgedrukt in kilogrammen droge stof – een standaardmaat omdat de watergehaltes van gras nogal variabel kunnen zijn). In het winterseizoen 2017/18 is het verlies sterk afgenomen met 13 miljoen kilogram droge stof.

Ontwikkeling grasverlies in kilogram droge stof (taxatie) in Fryslân

Ontwikkeling grasverlies in kilogram droge stof (taxatie) in Fryslân

Het bedrag aan uitgekeerde schade is in de periodes 2015/16 en 2016/17 toegenomen. Het uitgekeerde schadebedrag is in de periode 2017/18 afgenomen van ruim 10 miljoen naar minder dan 8 miljoen euro per jaar. Dit betreft vooral winterschade in de foerageergebieden (5,9 miljoen euro) tegenover ongeveer 1,6 miljoen euro buiten de foerageergebieden in de winter 2017/18. De zomerschade door ganzen valt in het niet bij de schade aangericht door overwinterende ganzen. Ten opzichte van het jaar 2010/11 is sprake van een halvering van het uitgekeerde zomerschadebedrag.

Lijndiagram ontwikkeling uitkering ganzenschade in euro's in Fryslân

Ontwikkeling uitkering ganzenschade (in euro's) in Fryslân

De toekomst van de ganzen

De toekomst van de aantallen ganzen en daarmee de schadebedragen is sterk afhankelijk van de hoeveelheden geschikt gras gedurende de winter in Fryslân, veranderende trekgewoontes van de ganzen, klimaatverandering in relatie tot warme of koude winters en de verjagingsinspanningen. Met de huidige zachte winters en de goede kwaliteit van het wintergras als gevolg van de hoge bemestingsgraad kunnen de aantallen overwinterende ganzen nog fors blijven groeien. Het vraagt om een balans in beleid tussen beschermen en verjagen.

Bronnen

  • Provincie Fryslân, administratie ganzenschade-uitkeringen
  • SOVON, ganzenaantallen

Pagina opties