Duurzame energie

Duurzame energie gaat over energie uit natuurlijke bronnen: biomassa, zon, wind, bodem en water. Deze bronnen leveren elektriciteit, (bio)gas en warmte, of een combinatie daarvan. Via de duurzame energiemix wordt een beeld gegeven van de relatieve omvang van elk van deze bronnen. Als indicator voor energiebesparing wordt de reductie van de CO2-uitstoot bepaald. Via de CO2-monitor worden de gerealiseerde klimaatprojecten geregistreerd en omgerekend naar kilotonnen vermeden CO2-emissie per jaar. Een eenduidige registratie van de CO2-reductieprojecten is overigens nog in ontwikkeling. We sluiten hieronder aan bij de landelijke Emissieregistratie.

De staat van duurzame energie

In 2016 was de totale energiebehoefte in Fryslân 64,5 petajoule (PJ). Hiervan werd volgens de Klimaatmonitor naar schatting 6,4 PJ (9,9%) duurzaam opgewekt. Landelijk ligt dit percentage op 5,9%. Het energieverbruik is in de gebouwde omgeving het hoogst met bijna 26 PJ. Daarna volgt de sector Verkeer en vervoer met bijna 21 PJ. Duurzame warmte speelt een belangrijke rol in de duurzame energiemix van Fryslân: 59% van de totaal opgewekte hoeveelheid duurzame energie ontstaat via (hernieuwbare) warmte uit bijvoorbeeld houtkachels, afvalverbrandingsinstallaties en biogas-installaties. Het gaat dus om bijna 3,8 PJ. 34% (2,2 PJ) betreft duurzaam opgewekte elektriciteit. Hiervan wordt ruim 1,3 PJ (60%) opgewekt via windenergie en 0,3 PJ via zonne-energie (16%). Het overige kwart komt voort uit de afvalverbranding en biogas-installaties.

Het opgesteld vermogen aan windmolens is eind 2017 195 Megawatt. Voor zonne-energie is het opgesteld vermogen eind 2017 171 Megawatt-piek. De energie-opwekking die daaruit voortkwam lag in beide gevallen hoger in 2016. De verwachting is dan ook dat het aandeel duurzaam opgewekte energie in 2017 hoger zal liggen dan in 2016.

Cirkeldiagram Energiemix duurzame energie 2016

Energiemix duurzame energie 2016

De energietransitie is er op gericht om de uitstoot van broeikasgassen (als gevolg van menselijk handelen) te verminderen. Er zijn verschillende soorten broeikasgassen, maar koolstofdioxide (CO2) wordt in het algemeen als belangrijkste indicator gezien. Uit bovenstaand figuur blijkt dat op dit moment in Fryslân ongeveer 4.500.000 ton CO2 per jaar wordt uitgestoten. Dit is inclusief de ruim 500.000 ton uitstoot op snelwegen in de provincie. De gebouwde omgeving zorgt voor ongeveer 1,9 miljoen ton CO2-uitstoot op jaarbasis. De sector Verkeer en vervoer (inclusief snelwegen) voor bijna 1,5 miljoen ton.

Naast de hierboven genoemde 4,5 miljoen ton wordt er nog 1,5 miljoen ton CO2 uitgestoten via natuurlijke processen (veenoxidatie) in de weilanden van het Lage Midden uitgestoten.

Staafdiagram Ontwikkeling van CO2- emissies Fryslân

Ontwikkeling van CO2-emissies Fryslân

De ontwikkeling van de energie

De duurzame energieproductie is tussen 2010 en 2016 gestegen van 3,0 PJ naar 6,4 PJ. Het aandeel duurzame energie in het totale energieverbruik is daarmee gestegen van 4,7% tot 9,9% procent in 2016. Landelijk is het aandeel duurzaam opgewekte energie tussen 2010 en 2016 gestegen van 4,1% naar 5,9%. De ontwikkeling verloopt in Fryslân dus gunstiger dan landelijk. Dit is zowel bij de hernieuwbare warmte als bij de duurzaam opgewekte elektriciteit het geval.

De CO2-emissie in Fryslân was in 2010 ca. 4,67 miljoen ton. In 2016 lag dit 3% lager. Landelijk zagen we in deze periode een afname van 2,8%. In Fryslân is de grootste afname behaald in de “Gebouwde omgeving”: een CO2-reductie van 9,3%. Ook in de sector “Industrie, Energie, Afval en Water” is de uitstoot afgenomen (-5,9%). De agrarische sector en de sector Verkeer en Vervoer zagen juist een toename van de CO2-uitstoot van respectievelijk 7,6% en 6,8%.

De toekomst van duurzame energie

De productie van duurzame energie zal naar verwachting de komende jaren verder stijgen. Het opgesteld vermogen aan windmolens en zonne-energie is inmiddels alweer groter dan in 2016 en er zijn nog allerlei initiatieven om het aanbod verder te laten groeien. Ook wordt ingezet om bijvoorbeeld via isolatie het energieverbruik in de gebouwde omgeving naar beneden te brengen.

Tegelijkertijd zien we dat er in de sector Verkeer en Vervoer geen besparing wordt gerealiseerd en ook de transitie naar biobrandstoffen maar traag gaat. Een initiatief als de 11-wegen kan wel zorgen voor bewustwording maar zal echt navolging moeten krijgen om in het effect in de cijfers terug te kunnen gaan zien.

Bronnen

  • Stand van zaken beleidsbrief duurzame energie 2016-2020, Provincie Fryslân
  • Werkgelegenheidsregister, Provincie Fryslân 2017
  • Klimaatmonito
  • Emissieregistratie, RIV
  • Friese Energiestrategie
  • Monitor Energietransitie, Provincie Fryslân

Pagina opties