Arbeidsmarkt

Deze pagina geeft een beeld van de ontwikkelingen op de arbeidsmarkt. De aantrekkende economie zorgt voor een toenemende vraag op de arbeidsmarkt. Vraag en aanbod op de arbeidsmarkt sluiten vaak niet goed op elkaar aan. De arbeidsmarkt wordt in zijn geheel minder ruim en voor steeds meer beroepen geldt momenteel een krappe arbeidsmarkt.

De staat van de arbeidsmarkt

Op de arbeidsmarkt gaat het om de vraag naar -en aanbod van arbeidskrachten. In het vierde kwartaal van 2018 telde de Friese arbeidsmarkt 7.000 vacatures en ruim 5.075 kortlopende (< half jaar) WW-uitkeringen. Op basis van het aantal openstaande vacatures en het aantal kortlopende WW-uitkeringen, berekent het UWV de spanningsindicator. Hoe hoger het getal, hoe hoger de spanning voor werkgevers. Bij een lage spanning is er sprake van een ruime arbeidsmarkt, er zijn weinig vacatures in verhouding tot werkzoekenden. Bij een krappe arbeidsmarkt zijn er juist veel vacatures ten opzichte van werkzoekenden. In het derde kwartaal van 2018 is de totale Friese arbeidsmarkt als ‘gemiddeld’ te typeren. Landelijk is er sprake van een krappe arbeidsmarkt. De arbeidsmarkt is ingedeeld in beroepsklassen en daaronder weer in beroepsgroepen. In het derde kwartaal van 2018 zijn de beroepsklassen agrarisch, dienstverlening, ICT, techniek en transport/logistiek als krap te typeren.

Krapteberoepen per beroepsklasse

Technische beroepen

Technici bouwkunde en natuur

Transport en logistieke beroepen

Assemblagemedewerkers

Timmerlieden

Bedieners mobiele machines

Automonteurs

Agrarische beroepen

Laders, lossers en vakkenvullers

Bouwarbeiders afbouw

Hoveniers, tuinders en kwekers

Vrachtwagenchauffeurs

Elektriciens en elektronicamonteurs

Bedrijfseconomische en administratieve beroepen

Vuilnisophalers en dagbladenbezorgers

Elektrotechnisch ingenieurs

Accountants

Zorg en welzijn beroepen

Ingenieurs (geen elektrotechniek)

Financieel specialisten en economen

Artsen

Lassers en plaatwerkers

Transportplanners en logistiek medewerkers

Gespecialiseerd verpleegkundigen

Loodgieters en pijpfitters

Commerciële beroepen

Psychologen en sociologen

Machinemonteurs

Callcentermedewerkers outbound en overige verkopers

Verpleegkundigen (mbo)

Metaalbewerkers en constructiewerkers

Verkoopmedewerkers detailhandel

Ict beroepen

Meubelmakers, kleermakers en stoffeerders

Dienstverlenende beroepen

Databank- en netwerkspecialisten

Productieleiders industrie en bouw

Kelners en barpersoneel

Software- en applicatieontwikkelaars

Productiemachinebedieners

Keukenhulpen

Schilders en metaalspuiters

Schoonmakers

Krapteberoepen 3 kwartaal 2018

Tekorten doen zich voor in specifieke beroepen binnen een beroepsklasse en zijn vaak het gevolg van een mismatch tussen functie-eisen en kwaliteit van werkzoekenden. Veel werkzoekenden zijn laag opgeleid, terwijl de beste kansen op werk zijn vanaf mbo niveau 3 en 4.

Halverwege 2018 geeft 12% van de ondernemers in Fryslân aan dat ze door een gebrek aan personeel productiebelemmeringen ervaren. Dit aandeel ligt iets hoger dan een jaar eerder, maar een stuk lager dan landelijk (20%). In de logistieke sector en de horeca is het aandeel ondernemers met personeelsbelemmeringen in Fryslân wel bovengemiddeld hoog, zo blijkt uit de conjunctuurenquête van het CBS. 

De ontwikkeling van de arbeidsmarkt

Ontwikkeling openstaande vacatures (links) en ww-uitkeringen (rechts) in Fryslân

Ontwikkeling openstaande vacatures (links) en ww-uitkeringen (rechts) in Fryslân

De arbeidsmarkt is de afgelopen jaren veranderd. De werkgelegenheid trekt aan, het aantal vacatures groeit, de werkloosheid krimpt, de arbeidsmarkt wordt flexibeler en technologische veranderingen hebben hun weerslag op de arbeidsmarkt. Als gevolg van definitiewijzigingen zijn er geen tienjarige trends beschikbaar aangaande de ontwikkeling van het aantal vacatures en (kortdurende) WW-uitkeringen. Duidelijk is dat in de afgelopen jaren het aantal vacatures is verdubbeld en het aantal WW-uitkeringen is gehalveerd.

Lijndiagram Ontwikkeling spanningsindicator arbeidsmarkt Fryslân en Nederland

Ontwikkeling spanningsindicator arbeidsmarkt Fryslân en Nederland

BRC-Klasse

2016-1

2017-1

2018-1

2018-2

2018-3

Agrarische beroepen

zeer ruim

ruim

ruim

gemiddeld

krap

Bedrijfseconomische en administratieve beroepen

ruim

ruim

gemiddeld

gemiddeld

gemiddeld

Commerciële beroepen

ruim

ruim

gemiddeld

gemiddeld

gemiddeld

Creatieve en taalkundige beroepen

zeer ruim

zeer ruim

ruim

ruim

ruim

Dienstverlenende beroepen

ruim

gemiddeld

gemiddeld

krap

krap

ICT beroepen

gemiddeld

gemiddeld

krap

krap

krap

Managers

ruim

ruim

gemiddeld

gemiddeld

gemiddeld

Openbaar bestuur, veiligheid en juridische beroepen

ruim

ruim

ruim

gemiddeld

gemiddeld

Pedagogische beroepen

zeer ruim

ruim

ruim

ruim

ruim

Technische beroepen

ruim

ruim

gemiddeld

krap

krap

Transport en logistieke beroepen

zeer ruim

ruim

gemiddeld

gemiddeld

krap

Zorg en welzijn beroepen

ruim

ruim

gemiddeld

gemiddeld

gemiddeld

Ontwikkeling spanningsindicator per beroepsklasse Fryslân

In de figuur met de spanningsindicator voor de gehele arbeidsmarkt  is te zien dat door deze ontwikkeling de arbeidsmarkt langzaam maar zeker krapper wordt.  In de figuur eronder is per beroepsklasse te zien dat in de eerste kwartalen van 2016 de arbeidsmarkt in alle klassen nog als gemiddeld tot zeer ruim te typeren was. In de kwartalen hierna heeft er bij een groot deel van de beroepsklassen een verschuiving naar gemiddeld tot krap plaatsgevonden. De beroepsklassen opgebouwd uit 113 beroepsgroepen. Ter vergelijking: in het derde kwartaal van 2018 telt Fryslân 35 beroepsgroepen met een krappe dan wel zeer krappe arbeidsmarkttypering, in het derde kwartaal van 2017 waren dit er 18. In 2016 was er nog maar bij 8 beroepen sprake van een krappe arbeidsmarkt.  

De toekomst van de arbeidsmarkt

Het UWV verwacht dat het aantal WW-uitkeringen in Fryslân tussen 2018 en eind 2019 met 14% verder zal dalen. Door de aantrekkende economie is de verwachting dat de werkgelegenheid de komende jaren verder zal toenemen. Het probleem van mismatch op de arbeidsmarkt wordt eerder groter dan kleiner. De spanning op de arbeidsmarkt zal verder opschuiven naar een krappere arbeidsmarktsituatie. Volgens het Researchcentrum voor Onderwijs en Arbeidsmarkt (ROA) moeten werkgevers (landelijk) de komende zes jaar rekening houden met grote knelpunten in de personeelsvoorziening van pedagogische beroepen, ICT beroepen, en technische beroepen. De groeiende economie zorgt voor uitbreidingsvraag. Personeelswisselingen en pensionering zorgen daarnaast voor vervangingsvraag. Sectoren met een combinatie van groeiende werkgelegenheid en een hoog aandeel oudere werknemers lopen meer risico op personeelstekorten. In Fryslân is dit het geval in de zorg, vervoer, bouw en industrie. In 2019 groeit de beroepsbevolking tot een totaal van 338.000. Op de lange termijn zal de beroepsbevolking fors dalen.

Volgens het ROA komen er van 2017-2022 58.000 schoolverlaters bij op de arbeidsmarkt. Deze jaarlijkse instroom van 3% (instroom versus werkgelegenheid) is ongeveer gelijk aan voorafgaande vijf jaar. De instroom van MBO 2/3 niveau neemt af, terwijl de instroom van MBO 4, hbo en wo toeneemt. Hierdoor neemt het opleidingsniveau verder toe. Gezien de toenemende personeelstekorten is de instroom niet over toereikend. Kennis, opleiding en werkervaring van de werkende en werkloze beroepsbevolking komen niet altijd overeen met functie-eisen in sectoren en beroepen met veel openstaande vacatures. 

In zijn totaliteit zijn de toekomstperspectieven voor afgestudeerden in Fryslân redelijk. Er zijn echter grote verschillen tussen opleidingsniveaus en –richtingen. De beste perspectieven zijn er voor mensen met een wo of hbo-opleiding in de zorg en techniek. Op mbo-niveau zijn er goede perspectieven in het groenonderwijs en de techniek. Andere opleidingen bieden, volgens het ROA, matige tot redelijke perspectieven.

Bronnen

  • UWV Werkbedrijf
  • Researchcentrum voor Onderwijs en Arbeidsmarkt (ROA), De arbeidsmarkt naar opleiding en beroep tot 2022
  • Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS)
  • Arbeidsmarktdashboard Provincie Fryslân  

Pagina opties