Boeren beheare hieltyd faker it lânskip, beskermje greidefûgels en wurkje bygelyks oan de wetterkwaliteit of in sûne boaiem. Dat kin net sûnder fergoeding en goede ôfspraken. Dêrom hawwe de agraryske kollektiven Noardlike Fryske Wâlden, Collectief Groningen West en Collectief Midden-Groningen en de oanbelangjende oerheden de Paadwizer gebietsoffertes opsteld. De paadwizer omfettet in stappeplan om ta in gebietsofferte te kommen. Hjiryn beskriuwt it kollektyf hokker maatskiplike tsjinsten op it mêd fan agro, natuer, miljeu, wetter en klimaat hja leverje kin, hoefolle budzjet oft dêrfoar nedich is en hoe't oerheden en boeren mei-inoar de útfiering dêrfan stal jaan kinne.

Mei harren jierrenlange ûnderfining mei it behear fan natuer en lânskip en it fergrutsjen fan it bioferskaat kinne de kollektiven bydrage oan it oplossen fan maatskiplike opjeften. Net troch regels, geboaden, it ferbieden fan saken en subsydzjes, mar troch op te treden as leveransiers fan weardefolle tsjinsten oan de maatskippij dy't op wearde skatten en ôfrekkene wurde. Yn de gebietsofferte jouwe de boeren oan wat sy, neist finansjele middels, nedich hawwe fan de freegjende partij (de oerheid) om it oanbod te realisearjen. In paadwizer om ta in gebietsofferte te kommen biedt boeren útkomst.

Oanplantsjen fan beammen yn houtwâlen

De paadwizer biedt in stappeplan om te kommen ta in oanbod út it gebiet wei. Of te rekkenjen, binend en nijsgjirrich foar alle partijen. “Wy sjogge grutte kânsen om yn it wurkgebiet fan de Noardlike Fryske Wâlden maatskiplike tsjinsten te leverjen. Sa wolle wy oan de slach mei it oanplantsjen fan beammen yn besteande houtwâlen om mear CO2 fêst te lizzen en it bioferskaat te fergrutsjen. Ek kinne wy it brûken fan keunstdong en de oanfier fan krêftfoer werombringe en mear wetter fêsthâlde op it boerelân om it ferdrûgjen en fersâltsjen tsjin te gean. Dy tsjinsten kinne wy mei help fan de paadwizer op wearde sette en útfiere”, sa seit Albert van der Ploeg, foarsitter fan de Noardlike Fryske Wâlden.

Wiidweidige ferkenning

Yn it ôfrûne healjier fierden de trije Fryske en Grinzer kollektiven yn oparbeidzjen mei de provinsjes Fryslân en Grinslân, Wetterskip Noorderzijlvest, it Ministearje fan LNV, de AgroAgenda Noord Nederland en buro Wing in wiidweidige ferkenning út. Se ynventarisearren wat der op de gebieten ôf komt oan doelen en opjeften, lykas it Nationaal Programma Landelijk Gebied. Dêrneist brochten se yn kaart wat de agraryske sektor yn it gebiet leverje kin en wol en hoe't de maatskiplike fraach en it lokale oanbod byinoar brocht wurde kinne. Dat late ta de Leidraad Gebiedsofferte. Dêrmei is de syktocht noch net klear. De oanbelangjende partijen geane no oan ’e slach om echt ta gebietsoffertes te kommen. Der wurdt ek sjoen hoe't de gebietsoffertes mei de Provinsjale Programma’s foar it Lanlik Gebiet oprinne kinne. De ambysje is om in earste offerte begjin 2024 oan de provinsjes oan te bieden.